هشدار دوبارۀ ترامپ به تهران، اعتراضهای خونین و شوک ونزوئلا
در پی درگیریهای تازه میان معترضان و نیروهای امنیتی در ایران که به کشته شدن دست کم نوزده نفر از تظاهرکنندگان منجر شدهاند، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحد آمریکا، بار دیگر هشدار داد که در صورت کشته شدن معترضان مستقیماً علیه حکومت تهران وارد عمل میشود. رئیس جمهوری آمریکا روز یکشنبه، در گفتگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا، اعلام کرد: «ما اوضاع ایران را از نزدیک زیر نظر داریم. اگر رهبران تهران شروع به کشتن مردم کنند، همانطور که در گذشته کردهاند، فکر میکنم با واکنشی بسیار سخت از سوی ایالات متحد آمریکا روبرو خواهند شد.»
همزمان هفتهنامۀ فرانسوی لوپوئن در تحلیلی مینویسد که بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، در قلب کاراکاس، برای رهبران جمهوری اسلامی یک شوک جدی بوده است. بهگفته این نشریه، این رویداد یکی از اطمینانهای راهبردی تهران را فرو ریخته است: این تصور که واشنگتن هرگز از خطوط قرمز عبور نخواهد کرد و به بازداشت یک رئیسجمهوری یا رهبر مستقر روی نخواهد آورد.
لوپوئن تأکید میکند که عملیات ونزوئلا جسورانهترین اقدام نظامی دوران ریاست جمهوری ترامپ به شمار میرود که از حملات و عملیات محدود ماههای اخیر آمریکا در یمن، سوریه یا آفریقا فراتر رفته است. با دستگیری مادورو در کاخ ریاست جمهوریاش در کاراکاس اینبار، یکی از متحدان نزدیک رژیم ایران هدف قرار گرفته و رئیس یک دولت همسو با رژیم تهران، دستبند به دست، از صحنه قدرت کنار گذاشته شده است.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتمهاوس، در گفتگویی با روزنامه والاستریت ژورنال گفته است: «این اتفاق نشان میدهد که ترامپ غیرقابل پیشبینی است و در قبال ایران، از این پس تقریباً همهچیز ممکن به نظر میرسد.»
واکنش رسمی جمهوری اسلامی به دستگیری مادورو تند بوده است. وزارت امور خارجه حکومت تهران از سازمان ملل خواسته است تا در برابر آنچه «تجاوز غیرقانونی آمریکا» خوانده، اقدام کند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در تماس با همتای ونزوئلایی خود، بازداشت مادورو را «نمونهای آشکار از تروریسم دولتی» توصیف کرده است.
با این حال، لوپوئن مینویسد که پشت این مواضع تند، نگرانی عمیقتری نهفته است. بازداشت مادورو در شرایطی رخ میدهد که ایران در ماههای اخیر با مجموعهای از ضربههای راهبردی روبرو بوده است: از جنگ دوازده روزه ژوئن گذشته و حمله مستقیم اسرائیل به خاک ایران و آسیبدیدن بخشی از سامانههای پدافند هوایی، تا حملات آمریکا به مراکز حساس هستهای و تضعیف جدی متحدان منطقهای تهران، از جمله حزبالله و حماس.
به نوشتۀ لوپوئن ونزوئلا برای تهران نماد بقای رژیمهای تحریمشدهای بود که میتوانستند در برابر واشنگتن ایستادگی کنند، بیآنکه به آخرین بهای آن دچار شوند. بهگفته روزبه علیآبادی، مشاور ایرانی شرکت «گلوبال گروت ادوایزرز»، بازداشت مادورو «نقطه عطفی برای ایران» است و افقهایی را گشوده که پیشتر وجود نداشت. به بیان دیگر، حتی جایگاه رهبر جمهوری اسلامی نیز، از منظر نظری، دیگر کاملاً مصون تلقی نمیشود.
لوپوئن سپس تصریح میکند که این فشار خارجی در زمانی بر ایران وارد میشود که جمهوری اسلامی از درون نیز با بحران روبرو است. سقوط ارزش ریال، افزایش هزینههای زندگی و نارضایتی گسترده اجتماعی، موج تازهای از اعتراضهای خیابانی را رقم زده است. علی خامنهای در واکنش به ناآرامی ها بار دیگر خواستار شدت عمل در برخورد با آنچه “اغتشاشگران» مینامد شده و همزمان همانند همیشه انگشت اتهام را به سوی «دشمن خارجی» نشانه گرفته است.
بهنوشته لوپوئن، همزمانی اعتراضهای داخلی با نمایش قاطعیت آمریکا در ونزوئلا، فضای محاسباتی تهران را بیش از پیش تیره کرده و این پرسش را بهطور جدی مطرح ساخته است که آیا خطوط قرمز پیشین در سیاست خارجی واشنگتن همچنان معتبرند یا نه.
منبع: رادیو فرانسه