خبرفرانسه-لوپوئن- ضدِ ملاها، نزدیک به اسرائیل… رضا پهلوی، آخرین پسر شاه ایران کیست -۳ژانویه ۲۰۲۶
منبع: لوپوئن, 2 ژانویه 2026- نویسنده: کلوئه سما
ضدِ ملاها، نزدیک به اسرائیل… رضا پهلوی، آخرین پسر شاه ایران کیست؟
این مرد شصتوچندساله که نزدیک به ۵۰ سال است در ایالات متحده در تبعید به سر میبرد، حضور خود در شبکههای اجتماعی را افزایش داده تا نفرتش از رژیم ملاها را ابراز کند و مردم ایران را به سرنگونی آن فرا بخواند
از آغاز اعتراضات در ایران، در ۲۸ دسامبر گذشته، ویدئوهای حمایتی از مردم ایران در شبکههای اجتماعی او بسیار فراوان شده است. شاید امید دارد کسی باشد که برای همیشه به این اعتراضات پایان دهد؟ سالهاست که پسر آخرین شاه ایران، رضا پهلوی، دیگر جاهطلبیهایش و نفرتش از رژیم ملاها را پنهان نمیکند. این مرد ۶۴ ساله از ایالات متحده، جایی که پس از سقوط پدرش و برقراری جمهوری اسلامی به آنجا تبعید شد، پیوسته کسانی را خطاب قرار میدهد که آنان را «هممیهنان شجاع و شریف» خود مینامد.
او در سال ۲۰۰۹ نیز، در اوج جنبش اعتراضی پس از انتخابات ریاستجمهوری که با ادعای تقلب انتخاباتی همراه بود، ایرانیان را به «ادامه مبارزه با نظم و انضباط» فراخواند و «نیروهای انتظامی را به نافرمانی مدنی و بیطرفی» تشویق کرد. رضا پهلوی همچنین تلاش کرد تا بر جنبش «زن، زندگی، آزادی» که در پی درگذشت مهسا امینی -به نام این زن جوان که به دلیل پوشش نامناسب حجاب درگذشت، نامگذاری شد- سوار شود.. «شاهزاده»، چنانکه هنوز دوست دارد او را اینگونه خطاب کنند، در آن زمان به چهرههای مخالف حکومت نزدیک شد تا «ائتلاف برای دموکراسی و آزادی در ایران» (ADFI) را تشکیل دهد. این ائتلاف «منشور مهسا» را تدوین و منتشر کرد؛ نقشه راهی برای گذار به یک دموکراسی سکولار در ایران. اما اختلافنظرهای بسیار، بهسرعت به این تلاشها پایان داد.
در همان سال، هوادارانش یک کارزار اینترنتی به راه انداختند که تاکنون حدود ۵۰۵ هزار امضا جمعآوری کرده است. عنوان آن ــ «شاهزاده رضا پهلوی نماینده من است» ــ برای کسی که خود را جانشین پدرش تصور میکند، کاملاً گویاست. دو سال پیش، در گفتوگویی با نشریه لوپوئن، پسر شاه اعلام کرده بود که یک اتاق فکر را برای آمادهسازی گذارِ محکم و مسالمتآمیز در صورت سقوط رژیم اداره میکند؛ گذاری که شامل انتخاب یک مجلس مؤسسان، برگزاری همهپرسی قانون اساسی و تشکیل دولت جدید میشود. وقتی از او پرسیده شد که آیا در چنین شرایطی ممکن است بهعنوان پادشاه به قدرت برسد، رضا پهلوی پاسخ داده بود: «این به مردم ایران بستگی دارد که تصمیم بگیرند. […] تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که شکل نهایی، حاصل یک روند دموکراتیک خواهد بود.»
«طرح» او برای ایران
اما سال گذشته، رویدادها برای این مرد شصتوچندساله شتاب گرفت. پس از حملات اسرائیل به ایران در ماه ژوئن، دیگر جایی برای سکوت باقی نماند. او با لحنی رسمی و در حالی که کتوشلوار تیره به تن داشت، اعلام کرد: «دستگاه سرکوب رژیم در حال فروپاشی است. تنها یک خیزش ملی دیگر لازم است تا برای همیشه به این کابوس پایان داده شود.» در همان ویدئویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، او اطمینان داد که «برنامهای برای تبدیل این کشور به دموکراسیای که مردم ایران شایسته آن هستند» دارد و افزود که طرحی برای «100 روز نخست پس از سقوط» نیز آماده کرده است… بیآنکه جزئیات بیشتری ارائه دهد.
او این شعار را بارها، چه در شبکههای اجتماعی و چه در رسانهها، تکرار کرده است. «شاهزاده» در گفتوگو با بیبیسی تأکید کرده بود که حملات اسرائیل «یک فرصت» برای مردم ایران بوده است. همچنین در ۲۹ ژوئیه، در مصاحبهای با روزنامهنگار آلمانی، پل رونتسهایمر، با حرارت گفت: «سقوط رژیم دیگر مسئله “آیا” نیست، بلکه مسئله “چه زمانی” است»، و قدرت حاکم را «اختهشده» توصیف کرد. چندی بعد، در پایان ماه سپتامبر، رضا پهلوی از «پیروزیای برای همه کسانی که مدتها خواهان اعمال فشار حداکثری بر این رژیم بودهاند» استقبال کرد؛ آن هم پس از بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد. در آن زمان، ایران به نقض توافق هستهای ۲۰۱۵ متهم شده بود.
رضا پهلوی که در میان نسل قدیمیترِ ایرانیانِ مهاجر محبوبیت دارد، با مانعی جدی روبهروست: پسرِ پدرش بودن. او هرگز بهطور علنی از دوران حکومت اقتدارگرای شاه فاصله نگرفته است، هرچند بارها تکرار میکند که بهدنبال بازگرداندن سلطنت به ایران نیست. با این حال، هیچ پژوهش معتبری برای سنجش دقیق میزان محبوبیت او وجود ندارد. اطرافیانش برای اثبات توانایی او در بسیج مردم، به «لایکها» و تعداد بازدیدهای پستهایش در ایکس، اینستاگرام و تیکتاک استناد میکنند. او همچنین از حمایت پررنگ سه دخترش، در سنین ۲۱ تا ۳۳ سال، برخوردار است؛ دخترانی که در کنار انتشار تصاویر زندگی لوکس خود در آمریکا، از طریق شبکههای اجتماعی پدرشان را تشویق میکنند.
روابط نزدیک با اسرائیل
منبع دیگر انتقادها از سوی جامعه، روابط کموبیش نزدیک او با کشورهایی است که از نگاه ایران دشمن تلقی میشوند. در رأس آنها ایالات متحده قرار دارد؛ جایی که او نزدیک به نیم قرن است در آن زندگی میکند. رضا پهلوی در ۱۹ سالگی به آمریکا رفت، آموزش خلبانی نیروی هوایی را آغاز کرد و از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی فارغالتحصیل شد. سپس در سال ۱۹۸۰، پس از مرگ پدرش بر اثر سرطان خون، بهسرعت ریاست خاندان سلطنتی را بر عهده گرفت. با توجه به دههها زندگی در آن سوی اقیانوس اطلس، او در کشورش اغلب بهخاطر لهجه آمریکاییاش هنگام صحبت به فارسی، مورد تمسخر قرار میگیرد.
اما بیش از همه، رابطهاش با اسرائیل است که در میان ایرانیان نوعی بدبینی برمیانگیزد؛ رابطهای که هرگز هم تلاش نکرده آن را پنهان کند. یادآوری میشود که در بهار ۲۰۲۳، «شاهزاده» و همسرش یاسمین، سفری بسیار رسانهای به اسرائیل انجام دادند با هدف «احیای روابط تاریخی» میان دو کشور. او حتی عکسی در حساب ایکس خود منتشر کرد که در کنار بنیامین نتانیاهو دیده میشد. در سپتامبر گذشته نیز، اعضایی از اطرافیانش را به اورشلیم (بیتالمقدس) فرستاد؛ جایی که آنان شخصاً از سوی رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، مورد استقبال قرار گرفتند.
چنین نزدیکیهایی خشم برخی رسانههای ایرانی نزدیک به دولت را برانگیخته است. روزنامه ایران، وارث خاندان پهلوی را «دستوپاچلفتیترین مخالف جمهوری اسلامی» توصیف کرد. احمد زیدآبادی، تحلیلگر سیاسی اصلاحطلب، نیز در یادداشتی در روزنامه مستقل اعتماد، او را بهدلیل پذیرفتن دعوت «دولتی متشکل از احزاب فوقارتدوکس و راست افراطی» مورد انتقاد قرار داد و این رفتار را نشانه «گسست […] از واقعیتهای ایران، منطقه و جهان» دانست.
مجموعه این عوامل نشان میدهد که این وارث، راه دشواری برای جانشینی پدرش در پیش دارد. آندریاس کریگ، کارشناس خاورمیانه در کالج کینگز لندن، در گفتوگو با روزنامه لوموند میگوید: «اپوزیسیون ایران، هم در داخل کشور و هم در میان مهاجران، دچار تفرقه است. و پهلوی نه چهرهای کاریزماتیک است و نه مورد اجماع. او اشتباهات زیادی مرتکب میشود.» و در پایان قاطعانه نتیجه میگیرد: «رضا پهلوی هیچ شانسی برای رهبری ایران ندارد».
Anti-mollahs, proche d’Israël… Qui est Reza Pahlavi, le dernier fils du shah d’Iran ?
Le sexagénaire, exilé aux États-Unis depuis près de 50 ans, multiplie les apparitions sur les réseaux sociaux pour affirmer son aversion pour le régime des mollahs et appeler le peuple iranien à le renverser.
- Par Chloé Sémat
Publié le 02/01/2026 à 20h00
Reza Pahlavi, le dernier fils du shah d’Iran, est exilé aux États-Unis depuis près de 50 ans. © EPN/Newscom/SIPA
Depuis le début des manifestations en Iran, le 28 décembre dernier, les vidéos de soutien à la population sont légions sur ses réseaux sociaux. Peut-être espère-t-il devenir celui qui les aura fait cesser pour de bon? Voilà des années que le fils du dernier shah d’Iran, Reza Pahlavi, ne cache plus ses ambitions et son aversion pour le régime des mollahs. Depuis les États-Unis, où il s’est exilé après la chute de son père et l’instauration de la République islamique, l’homme de 64 ans ne cesse d’interpeller ceux qu’il appelle « ses courageux et honorables compatriotes ».
En 2009 déjà, en plein mouvement de contestation post-élection présidentielle sous couvert de fraude électorale, il avait appelé les Iraniens à « continuer la lutte dans la discipline » et exhorté « les forces de l’ordre à la désobéissance civile et à la neutralité ». Reza Pahlavi a également tenté de surfer sur l’essor du mouvement « Femme, vie, liberté », lancé dans le sillage de la mort de Mahsa Amini – du nom de cette jeune femme morte pour avoir mal ajusté son voile. Le « prince », comme il aime encore qu’on l’appelle, s’était alors rapproché de figures de l’opposition pour créer l’Alliance pour la démocratie et la liberté en Iran (ADFI). La coalition avait rédigé puis publié la « Charte Mahsa », feuille de route pour une transition vers une démocratie laïque en Iran, avant que les trop nombreuses divergences ne coupent court à ces élans.
La même année, ses partisans ont lancé une pétition en ligne réunissant, à ce jour, quelque 505 000 signatures. Son titre – « Le prince Reza Pahlavi est mon représentant » – est sans équivoque, pour celui qui s’imagine déjà comme le successeur de son père. Dans une interview accordée au Point il y a deux ans, le fils du chah affirmait qu’il animait un groupe de réflexion pour préparer une transition solide et pacifique en cas de chute du régime, prévoyant l’élection d’une assemblée constituante, un référendum constitutionnel et la mise en place d’un nouveau gouvernement. À la question de savoir s’il pourrait, le cas échéant, accéder au pouvoir en tant que monarque, Reza Pahlavi nous avait alors répondu : « Il reviendra au peuple iranien de décider. […] « Tout ce que je peux dire, c’est que la forme finale sera issue d’un processus démocratique. »
Son « plan » pour l’Iran
Mais l’an dernier, les événements se sont accélérés pour le sexagénaire. Au lendemain des frappes israéliennes en Iran, en juin, hors de question de garder le silence. « L’appareil répressif du régime s’effondre. Il ne manque plus qu’un soulèvement national pour mettre un terme définitif à ce cauchemar », a-t-il déclaré d’un ton solennel, dans son costume cravate sombre. Dans cette même vidéo publiée sur X, il assure avoir « un plan pour faire de ce pays la démocratie que le peuple iranien mérite », précisant qu’il avait un projet pour « les cent premiers jours après la chute »… Sans donner davantage de détails sur ledit projet.
Cette même rengaine, il n’a pas hésité à la marteler maintes fois sur les réseaux comme sur les antennes. À la BBC, le « prince » avait assuré que les frappes israéliennes avaient constitué une « opportunité » pour la population iranienne. « La chute du régime n’est plus une question de “si” mais de “quand” », s’était-il en outre enflammé, le 29 juillet, dans un entretien accordé au journaliste allemand Paul Ronzheimer, en décrivant un pouvoir « émasculé ». Plus récemment, fin septembre, Reza Pahlavi avait salué « une victoire pour tous ceux qui réclament depuis longtemps une pression maximale sur ce régime », à la suite du rétablissement des sanctions de l’Organisation des Nations unies. L’Iran était alors accusé d’avoir violé l’accord sur le nucléaire de 2015.
Populaire auprès d’une génération plus âgée de la diaspora iranienne, Reza Pahlavi ne parvient pas à se débarrasser d’une sérieuse épine dans le pied : celle d’être le fils de son père. Il n’a d’ailleurs jamais pris ouvertement ses distances avec le règne autoritaire du shah, même s’il répète ne pas chercher la restauration de la monarchie dans son pays natal. Cependant, aucune étude fiable ne permet d’évaluer précisément la popularité du personnage. Comme preuve de sa capacité à rassembler, son entourage agite les « likes » et les vues de ses posts sur X, Instagram et TikTok. Il est également très soutenu par ses trois filles, âgées de 21 à 33 ans et qui – entre deux photos de leur quotidien luxueux aux États-Unis – l’encouragent via leurs réseaux sociaux.
Des liens étroits avec Israël
Autre source de critiques de la part de la société : ses rapports plus ou moins étroits avec des pays jugés ennemis par l’Iran. À commencer par les États-Unis, où il réside depuis près d’un demi-siècle. Arrivé à 19 ans, il y a débuté une formation de pilote de l’air et a été diplômé de l’université de Californie du Sud. Il est ensuite rapidement devenu chef de la maison impériale quand son père est mort, en 1980, des suites d’un cancer du sang. Fort de ces décennies passées de l’autre côté de l’Atlantique, Reza Pahlavi est régulièrement moqué, dans son pays, pour son accent américain dès lors qu’il s’exprime en persan.
Mais c’est surtout son rapport à Israël qui suscite une certaine méfiance chez les Iraniens… Bien qu’il n’ait jamais cherché à les cacher. Rappelons qu’au printemps 2023, le « prince » et son épouse Yasmine avaient réalisé un voyage très médiatisé en Israël dans l’objectif de « rétablir les relations historiques » entre les deux pays. Il avait même publié une photo, sur son compte X, s’affichant aux côtés de Benyamin Netanyahou. En septembre dernier, il a envoyé des membres de son entourage à Jérusalem, où ceux-ci ont été accueillis par président en personne, Isaac Herzog.
De tels rapprochements ont suscité l’ire de certains médias iraniens proches du gouvernement. Dans le journal Iran, l’héritier Pahlavi a ainsi été décrit comme « l’opposant le plus maladroit de la République islamique ». Le politologue réformateur Ahmad Zeidabadi, dans une chronique publiée dans le journal indépendant Etemad, l’a quant à lui critiqué pour avoir accepté l’invitation d’un « gouvernement composé de partis ultraorthodoxes » et d’extrême droite. Il y voit une « déconnexion […] vis-à-vis des réalités de l’Iran, de la région et du monde ».
Autant de raisons laissant penser que l’héritier aura du mal à prendre la suite de son père. « L’opposition iranienne est divisée tant en Iran qu’au sein de la diaspora. Et Pahlavi n’est pas une figure charismatique ni consensuelle. Il fait trop d’erreurs », estime Andreas Krieg, spécialiste du Moyen-Orient au King’s College de Londres, dans les colonnes du Monde. Et ce dernier de trancher : « Reza Pahlavi n’a aucune chance de diriger l’Iran. »