جنگل خیپوست – بخشی از خروش جنگلهای شمال ایران ، جلد ۴ – نویسنده شهرام بهزادی (م نیکار)
/ خروش جنگل/
مدتها بود که در فکر این بودم که خدایا اینهمه حرف وحدیث واینهمه حماسه ورشادت واینهمه وفاداری وپایداری را چگونه میشود قدر شناسی کرد . میدانستم که در شان آنها نمیتوانم ولی مینیمم آرزو داشتم در کف بتوانم آنها را سرجمع ومکتوب کنم که خدا توفیق داد در سفری به اشرف که هرگز از خاطرم نمیرود با برادرانم که در جنگلهای پره سر رامسر بی بالان وخی پوست قائم شهر بودند دیدار کنم ودر جلسات متعددی که داشتیم مکتوبا وتاریخی شفاهی از آنها تهیه کنم که این مجموعه حاصل آن ایام است که تقدیم می شود
شهرام بهزادی

روایت یک مقاومت جانانه وآزمونی برای میثاق های آرمانی ومردمی
نویسنده: مصطفی نیکار
فهرست مطالب
- مقدمه: خروش در مه
- ریشهها: از میرزا تا سیاهکل
- سفر به خیپوست – آستانه وفاداری
- سازماندهی در مه
- شکارچیان مرگ
- شهادت و ایثار
- خیانت و بریدگی
- وفاداری تا مرز جان
- بازماندگان، بازگوکنندگان
- یادمان جنگل – جمعبندی نهایی وضمیمه ای بیاد شهیدان وقهرمانان جنگل – یادمان جنگل، پیمان ماندگار
- روایت یک مقاومت در سایه دو عملیات ترکیبی
آشنائی با جنگلهای مازندران
وقتی از جنگل مازندران صحبت میکنیم، منظور جنگلهایی است که سازمان مجاهدین خلق در آنها پایگاه داشت و بهصورت تشکیلاتی در آن منطقه فعالیت میکرد. این مناطق پایگاه عملیاتی مجاهدان جنگل بود که در آنها با نیروهای رژیم ، اعم از سپاه پاسداران، بسیج و نیروهای اطلاعاتی درگیر بودند.
در این نوشتار قصد داریم به جنگلهایی در منطقهای میان شهرهای قائمشهر، ساری، پلسفید، سوادکوه و کیاسر و روستاهای اطراف آن بپردازیم. این منطقه جنگلی، بهویژه ناحیهای که به آن «خیپوست» یا در منابع رسمی «خیبوس» گفته میشود، یکی از اصلیترین مناطق فعالیت مجاهدین بوده است.
جنگل خیپوست یا خیبوس در جنوب قائمشهر و در نزدیکی شهرهای شیرگاه و سوادکوه واقع شده است.
در شمال این جنگل، روستاهایی مانند قادیکلا، آهنگرکلا، گلافشان و سیدابوصالح قرار دارند.
قائم شهر ومحلات اطرف


شمال خیپوست، علاوه بر روستاهایی مانند قادیکلا، آهنگرکلا، گلافشان و سیدابوصالح و…برنجستانک در نزدیک جنگل قرار دارد
از این مسیر که میخواهیم به خیپوست برویم باید از قادیگلاه ومرداب معروف آن عبور کنیم یعنی دور بزنیم که چند عکس زیبا از مرداب را با هم خواهیم دید


مرداب قادیگلاه قائم شهر


چند عکس زیبا از مرداب قادیکلا

مسیر رسیدن به برنجستانک از قائم شهر به جاده اصلی از نفطه سه راه شهرک صنعتی بشل

نمائی از روستای برنجستانک در قائمشهر نزدیک جنگل خیپوست

در جنوب جنگل، سوختهسرا و دهستان چهارباغ دیده میشوند. همچنین در نزدیکی این منطقه دریاچهای به نام ارزفون وجود دارد

مسیر از ولیلا تا جاده اصلی زیراب که منتهی به قائم شهرمیشود

مسیر جنگل خیپوست از سوخته سرا تا نارج بن

ادامه مسیر از نارنج بن به قائم شهر

در شرق آن بخش کلیجانرستاق و پایین هولار،
موقعیت کلی جنگل خیپوست نسبت به ساری قائم شهر شیرگاه وکیاسر

مسیر دست یابی به جنگل خی پوست از ساری تا پهنه کلای شمالی وجنوبی واز آنجا به مرداب کوچک ارزفون که به خیپوست منتهی میشود
📍 موقعیت جغرافیایی جنگل خیبوس (خیپوست)
🔸 استان: مازندران
🔸 شهرستان: قائمشهر
🔸 نزدیکترین شهرها و روستاها:
- شمال: قائمشهر، روستاهای قادیکلا، آهنگرکلا، گلافشان، سید ابوصالح
- جنوب: سوختهسرا، دهستان چهارباغ، نزدیکی کوههای منطقه
- شرق: پایینهولار، بخش کلیجانرستاق (وابسته به ساری)
- غرب: برنجستانک، نارنجستان، مسیر منتهی به شیرگاه و پلسفید
🔸 راههای دسترسی اصلی:
- جاده فیروزکوه که از تهران به شمال میرود، از شهرهایی چون شیرگاه، زیرآب، پلسفید عبور کرده و در نزدیکی جنگل خیبوس قرار میگیرد.
- جاده قائمشهر به شیرگاه نیز از شمال به منطقه نزدیک میشود.
🔸 ارتفاع از سطح دریا: بین ۲۵۰ تا ۹۳۰ متر
🔸 مساحت منطقه حفاظتشده: حدود ۳٬۴۷۱ هکتار
🧭 مختصات تقریبی مرکز جنگل خیبوس:
عرض جغرافیای
: 36.430 ° N
طول جغرافیایی
: 52.940° E
خیپوست با اهمیت استراتژیک
این منطقه از جنگلهای انبوه، سبز و پوشیده از شمشادهای کوتاه و بوتههای متراکم تشکیل شده است که حرکت و نفوذ نیروهای دشمن را دشوار میکرد. از اینرو برای مجاهدان جنگل پوشش حفاظتی بسیار مناسبی فراهم مینمود.
اهمیت استراتژیک این جنگل از آن جهت بود که در مجاورت جادههای مهمی نظیر شیرگاه، زیرآب، پلسفید و نهایتاً فیروزکوه قرار داشت که به تهران منتهی میشد و هرگونه تحرک یا عملیات در این جنگل بازتاب وسیعی در سطح کشور داشت. نزدیکی این جنگل به مناطق سمپاتیک و حامی سازمان در قائمشهر، سوادکوه، شیرگاه و حتی ساری، امکان پشتیبانی تدارکاتی و انسانی بیشتر را نیز فراهم میکرد.
این جنگل بخشی از جنگلهای هیرکانی است؛ گونهای از جنگلهای نادر که تنها در ایران و جمهوری آذربایجان وجود دارند.
جنگل هیرکانی چیست؟
جنگلهای هیرکانی یکی از قدیمیترین و ارزشمندترین منابع طبیعی جهان هستند که قدمتی بیش از ۴۰ میلیون سال دارند. این جنگلها در نوار شمالی ایران، حاشیه دریای خزر و همچنین بخشهایی از کشور آذربایجان امتداد دارند. جنگلهای هیرکانی با پوشش گیاهی متراکم و متنوع، زیستگاه گونههای مختلف جانوری نیز هستند و نقش کلیدی در تولید اکسیژن، حفظ رطوبت، و جلوگیری از سیل ایفا میکنند.
این جنگلها در سال ۲۰۱۹ میلادی بهعنوان میراث طبیعی مشترک ایران و آذربایجان در فهرست یونسکو ثبت شدهاند.
اطلاعات تکمیلی درباره جنگل خیبوس:
جنگل خیبوس بههمراه جنگل انجیلسی و سد زمزم (برنجستانک)، بهعنوان منطقه حفاظتشده محیط زیست ایران شناخته میشود. این منطقه با وسعت حدود ۳٬۴۷۱ هکتار، در ارتفاع ۲۵۰ تا ۹۳۰ متری از سطح دریا قرار دارد و دارای اقلیم مرطوب معتدل با دمای میانگین ۱۶ درجه سانتیگراد و بارش سالانه ۸۰۰ میلیمتر است.
در سال ۱۳۷۸ این منطقه بهعنوان منطقه حفاظتشده اعلام شد. جنگل خیبوس پوشیده از جنگلهای هیرکانی و تودههای دستنخورده شمشاد است. از درختان مهم منطقه میتوان به ممرز، بلند مازو، راش، پلت شیردار، نمدار، ملچ، خرمندی، انجیلی و توسکا اشاره کرد.
گونههای جانوری شاخص منطقه عبارتاند از: مرال، شوکا، پلنگ، خرس قهوهای، شغال، گراز، روباه، تشی، رودک، سنجاب درختی، کبوتر جنگلی، توکای گلوسیاه، توکای پشتبلوطی، مار آبی و لوس مار.
نزدیکی این منطقه به سد زمزم (سد برنجستانک) نیز بر جاذبه آن افزوده است. این سد خاکی با هسته رسی، ۲۴۲ متر طول، ۱۰ متر عرض و ۳۲ متر ارتفاع دارد و با ظرفیت ۹ میلیون مترمکعب برای آبیاری اراضی پاییندست ساخته شده است.
سد زمزم در حاشیه جنگل خیبوس و در نزدیکی روستای برنجستانک واقع شده و به دلیل چشمانداز طبیعی خیرهکنندهاش، سالانه گردشگران زیادی را به خود جذب میکند.
مسیرهای دسترسی: از تهران، پس از عبور از فیروزکوه و شیرگاه، با تابلوی شهرک صنعتی بشل و برنجستانک مواجه میشوید. جادهای آسفالته به طول حدود ۱۰ کیلومتر شما را به دو راهی میرساند که یک سمت آن به سد زمزم و سمت دیگر به جنگل خیبوس منتهی میشود. از قائمشهر نیز این منطقه بین قادیکلا و برنجستانک قابل دسترسی است.
مقدمه خروش در مه
این کتاب، روایتی است از خروش جنگل؛ نه فقط بهعنوان مکانی جغرافیایی، بلکه بهمثابه سنگری برای ایستادگی، شعلهای برای وفاداری، و سنگریزهای در بنای نبردی تاریخی.
در دل جنگلهای انبوه مازندران، در میان درختان شمشاد و در مهی که بیامان سایه میگستراند، مردمانی برخاستند که جنگل را نه برای جانبهدر بردن، بلکه برای جاندادن به عهد خود برگزیدند. اینجا جنگیدن، معادل زیستن بود؛ مبارزهای در هر شرایط، در هرکجا، به هر قیمت.
این کتاب، بازآفرینی خاطرات، مستندات و روایتهای انقلابیست که در دل جنگل خیپوست (خیبوس) و پیرامون آن در طی سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ شکل گرفت. اما ریشههای این خروش، بسیار پیشتر، در خاکهای خیس گیلان و در زمزمههای رعدآسای نهضت جنگلِ میرزا کوچکخان و سپس شعلهی خفتهای به نام سیاهکل جوانه زده بود. خروش جنگل ادامه همان مسیری بود که «یا مرگ یا تسلیم» را پیش روی پویندگانش نهاد؛ و انتخاب، همواره پایداری بود.
جنبش جنگل برای مجاهدین خلق، تنها یک تاکتیک نظامی نبود. این جنگل، مکتبی شد برای وفاداری به آرمان، تمرین انضباط، تشکیلات، پاکی، تقوا و گذشتن از خود. در این مسیر، از نان و غذا تا خواب و سرپناه، همه چیز کم بود، اما «فدا» فراوان بود. آنان جنگل را با زندگی
یکی کردند و درختان، صخرهها، باران، مه و خاک، همقسمشان شدند.
در نگارش این کتاب، تلاش شده است که نه فقط روایتگر وقایع باشیم، بلکه روح پنهان در لایههای تاریخ را به صدا درآوریم؛ فریادهایی که از زیر خاک، از سینههای بینشان، و از یادهای زنده سر بر میآورند. صدای نسلهایی که جنگل را نه بهعنوان پناهگاه، بلکه میدان وفای به عهد و خروش علیه ارتجاع دیدند.
«خروش جنگل» تلاشی است برای ادای دین به تمامی آنان که بینام و نشان، از برف، از صخره، از سکوت، عبور کردند تا فریاد آزادی را در تاریخ ما طنینانداز کنند. آنها، همزاد شمشادهای خمنشده، همسرود آذرخشهای شبانه، و امید فرداهای روشن ما بودند.
در این روایت، خیپوست، فقط یک نام جغرافیایی نیست. خیپوست، خوننوشتهای است بر پوست درختان شمال، ردپای چکمههایی است که بهجای رد، راه گشودند؛ خروشی است که هنوز در مه جنگل پیچیده، هنوز از لابهلای برگها شنیده میشود…
به دیگر سخن :
کتاب «خروش جنگل: خیپوست، میدان وفاداری» تلاشی است برای بازخوانی یکی از پرشورترین، اما کمتر روایتشدهترین فصلهای مقاومت معاصر در ایران: نبرد مجاهدان جنگلی در کوهها و جنگلهای مازندران، بهویژه در منطقه خیپوست یا خیبوس.
در دل مه و شمشاد، در میان باران و سرمای کشنده، نسلی برخاسته بود تا در برابر استبداد، خرافه و خیانت بایستد. این کتاب، نه تنها شرح وقایع و سازماندهی مبارزان است، بلکه پژواکی است از صدای رزمندگانی که سلاح برداشتند تا وفای به عهد را معنا کنند.
در این جنگل، جنگیدن برای زنده ماندن نبود، بلکه برای ماندن در مسیر آرمان بود. اینجا، کسی که میجنگید، میدانست شاید هرگز برنگردد، اما ترجیح میداد در قامت یک وفادار جان ببازد تا اینکه در هیأت یک بریده، زنده بماند.
این کتاب، مستندات، خاطرات، اسناد تاریخی و روایتهای چریکهای جنگل را گرد هم آورده تا نگذارد گرد فراموشی بر حقیقت بنشیند. خروش جنگل، یادآوری میکند که در تاریخ جنبشها، اصالت با ایستادگی است، نه تسلیم؛ با وفاداران است، نه خائنان.
این دفتر، ادای احترام است به آنان که سلاح برداشتند، اما هرگز تن به سازش یا خیانت وسکوت فراموش ندادند.

مصطفی نیککار
فصل اول:
ریشهها – از میرزا تا سیاهکل

در جغرافیای مقاومت مردم ایران، «جنگل» همواره بیش از آنکه یک طبیعت یا اقلیم باشد، مفهومی سیاسی، آرمانی و تاریخی بوده است؛ نماد پناه، نبرد، وفاداری و پایداری. از قفقاز تا طبرستان، از فومنات گیلان تا ارتفاعات خیپوست، جنگل همیشه در متنِ تاریخِ نبرد با استبداد و استعمار بوده است.
میرزا کوچکخان در شهریور ۱۲۹۳، همزمان با شعلهور شدن جنگ جهانی اول، جنبش جنگل را در گیلان بنیان گذاشت. هدف او، نه تنها مقابله با استعمارگران روس و انگلیس، بلکه ساختن جامعهای مستقل، برابر و آزاد بود. جنبش او نه از شهر، بلکه از دامنه کوهها و دل درهها برخاست؛ همانجایی که بعدها، نسلهای دیگری از مبارزان پای در همان مسیر گذاشتند.
دههها بعد، در ۱۹ بهمن ۱۳۴۹، چریکهای فدایی خلق با حمله به پاسگاه سیاهکل، بار دیگر صدای جنگل را زنده کردند. اگرچه این حمله از نظر نظامی موفق نبود، اما از نظر سیاسی، آغازگر موجی شد که خواب ارتجاع را آشفته کرد.
اما جنگل همچنان زنده بود. در دهه ۱۳۶۰، خیپوست یا همان خیبوس در مازندران، بدل به پایگاه تازهای شد. نسل جدیدی از مبارزان، با تکیه بر همان آرمانها، به جنگل بازگشتند؛ نه برای جانبهدر بردن، بلکه برای وفادار ماندن.
فصل دوم: سفر به خیپوست – آستانه وفاداری
همهچیز از یک سفر آغاز شد؛ سفری ساده اما سرنوشتساز. بهار ۱۳۵۷، به همراه فرماندهام حسن شکری قادیکلایی، بهبهانه ومهمل کوه وجنگل پیمائی وآشنائی با گالش منزل ها .البته به قصد شناسایی منطقه، وارد جنگلهای مازندران شدیم. مقصد ما برنجستانک بود؛ اما آنچه در انتظارمان بود، فقط درخت و خاک و مه نبود – آغاز مسیری بود که به خیپوست ختم میشد: سنگر آیندهی مقاومت ، اگر کسی نمیدانست .

جاده قائم شهر تا شهرک صنعتی واز شهرک صنعتی تا رنجستانک و از برنجستانک تا سوخته سرا

حسن شکری قادیکلا سید حسینعلی حاجیان برنجستانکی، یارعلی حاجیان عقیل میرمحمدی برنجستانکی
در این سفر، برای نخستین بار با سه تن از مجاهدان نامدار منطقه آشنا شدم: سید عقیل میرمحمدی برنجستانکی، یارعلی حاجیان و حسینعلی حاجیان برنجستانکی. مجاهدانی که هنوز با آنکه در میانهی مردم بودند، گویی در جبههای دیگر نفس میکشیدند – با روحی بزرگ، با وفاداریای نایاب. شب را در برنجستانک پایین ماندیم؛ در خانهای روستایی با بخاری هیزمی و سفرهای ساده. در آن شب، حسن شکری مرا با آن سه نفر آشنا کرد. بحثها حول اوضاع سیاسی، آمادگی برای فاز جدید فاز پایانی شاه ، ونمیدانم در ذهن حسن چه میگذشت شایدبفکر امکان تدارک سنگرهایی در دل جنگل بود برای آینده های نه چندان دور. آن سه، با آرامش، اما با قاطعیت سخن میگفتند.
این را بدین سبب میگویم که حسن شکری قادیکلا یک از معاونین میرزای جنگل مازندران محمود مهدوی یا بقول مجاهدین محمود قائم شهر بود
صبح، با کولههایی بر دوش، از خانه خارج شدیم. جنگل مقابلمان بود؛ رازآلود، آرام و مهگرفته. درختان شمشاد، پوشیده از شبنم، چون سربازانی خاموش صف کشیده بودند. از مسیر بالا، به سوی سوختهسرا راه افتادیم. هر گام، تجربهای تازه بود. جنگل، یک جغرافیا نبود؛ میعادگاه روحی بود. برای من، این قدمها، گامهایی به سوی یک زندگی تازه بودند.
در طول مسیر، مه سنگینتر شد. گاهی بهسختی میتوانستیم یکدیگر را ببینیم. اما هیچکس شکایتی نداشت. حتی گرسنگی و سرما، در برابر چیزی که در دلمان روشن بود، کوچک مینمود. با کمک یکی از گالشهای منطقه، از میان بوتههای تمشک، صخرهها و مسیرهای باریک گذشتیم تا به دریاچه گلپل رسیدیم. آرامش آنجا فریبنده بود؛ اما ما میدانستیم در پس آن سکوت، جنگی در راه است.

مسیر برنجستانک به دریاچه گل پل
در نهایت، به سوختهسرا رسیدیم؛ نقطهای پرت و صعبالعبور، با امکان برقراری پایگاه. آنجا نخستین بررسیها انجام شد: امکان ساخت چادر، برپا کردن محل نگهبانی، دید کافی برای حفاظت از اطراف، و راههای فرار اضطراری. همانجا تصمیم گرفته شد که این منطقه میتواند به یکی از پایگاههای اصلی مقاومت بدل شود این فقط یک ایده بود .
سپس از مسیر دیگری به ولیلا رفتیم، و از آنجا، با چند توقف، به قائمشهر بازگشتیم. اما من بازگشتی نداشتم. من دیگر در دل آن جنگل مانده بودم – با ذهن، با دل، با سرنوشت. خیپوست، حالا بخشی از من شده بود در حالی که نمیدانستیم در آینده چه خواهد شد .

موقعیت جنگل خیپوست نسبت به قائم شهر وروستاهای اطراف
در همان سفر، فهمیدم جنگل، صرفاً طبیعتی برای پنهان شدن نیست. جنگل، حقیقت مقاومت است. آن سه نفر، بعدها به شهادت رسیدند؛ اما صدایشان، نگاهشان، و عزمشان در من زنده ماند. آنها به شهر وکوه یا جنگل نرفتند که زنده بمانند؛ بلکه رفتند که عهد ببندند و بجنگند. و آن عهد، آغاز شد…
فصل سوم:
سازماندهی در مه – تولد تشکیلات جنگل
زمستان ۱۳۶۰، سرآغاز مرحلهای تازه در مقاومت شد. تشکیلات جنگل با جدیت و انضباطی مثالزدنی، در دل خیپوست شکل گرفت. ساختاری منظم، بر اساس آرمان، مسئولیتپذیری، و روح جمعی. جنگل، برای مجاهدان، جای بقا نبود؛ جای نبرد بود.
تشکیلات جنگل به دو پایگاه اصلی تقسیم میشد:
۱. پایگاه فرماندهی:
- نظامی: بهروز فلاحپور، رزمندهای باتجربه، با پیشینهای در عملیاتهای شهری و با شجاعتی تحسینبرانگیز.
- اجرایی: اسماعیل احمدی (امید)، هماهنگکننده تدارکات، ارتباط با گالشها و تنظیم برنامهها.
- فرهنگی: نوجوانی بهنام قباد (میرزا علی شفیعی)، نویسنده نشریه «خروش جنگل»، که با دستخطی زیبا و روحی انقلابی، مطالب تشکیلاتی و اخلاقی را در میان نیروها پخش میکرد.
۲. پایگاه تدارکات:
- فرماندهی با مجتبی عابدینی و معاونت نظامی «بهمن». وظایف این پایگاه: تأمین غذا، نگهداری سلاحها، آموزش نظامی پایه، و ارتباط با پشتیبانی شهری.
همهچیز طبق اصل «سانترالیسم دموکراتیک» پیش میرفت. هیچچیز بیبرنامه نبود. شبها نگهبانی با شیفتهای منظم اجرا میشد. روزها آموزش نظامی از ساعت ۱۰ تا ۱۲ برقرار بود. هر رزمنده، وظیفهاش را میدانست.
مراسم صبحگاه، قلب روحیه روزانه بود. رأس ساعت ۷ صبح، همه با لباس کامل و سلاح در محوطه صف میکشیدند. تلاوت قرآن، زندگینامه یک شهید، بررسی وضعیت، و سرود پایانی. پس از آن، تقسیم کار روزانه، تیمهای مراقبت، جمعآوری هیزم، جابهجایی تدارکات و آموزش.
از دیگر برنامهها، یادگیری استتار، روشهای گمکردن ردپا در برف، استفاده از خاک و برگ برای پوشاندن رد، و تمرین خنثیسازی کمینها بود. جنگل، سخت بود؛ اما این سختی، بخشی از آموزش بود. تمرینی برای اینکه: «وفاداری در سختترین شرایط معنا دارد.»
در این میان، مانند همه جنبشها وهمه تاریخ وانقلابات ، بودند کسانی که تاب نمیآوردند. جنگل سخت بود؛ و وفاداری، گران. برخی گریختند، برخی بریدند. اما آنان که ماندند، نامشان در برگهای آن جنگل نوشته شد.
و خروش جنگل، از دل همین پایگاهها برخاست. صدایی شد که درختان نگه داشتند، مه در آغوش کشید، و تاریخ جاودانه کرد.
فصل چهارم:
شکارچیان مرگ – خیانت در دل مه
در اعماق جنگلهای خیپوست، آنجا که صدای نفسهای طبیعت با صدای گامهای مراقبانهی مجاهدان درهم میآمیزد، تهدیدها تنها از سوی طبیعت نبود. آنچه بیش از سرما، گرسنگی یا گرازهای وحشی رعب میانداخت، صدای نرم قدمهایی بود که از سوی خائنانی میآمد که نقاب دوستی بر چهره داشتند اما شمشیر خیانت در آستین پنهان کرده بودند. این فصل از تاریخ جنگل، فصل سختیها و خونهاست؛ اما بیش از همه، فصل پردهبرداری از چهرهی واقعی کسانی است که در بزنگاه عهد وپیمان ومیثاقها ، پشت کردند.
پیش از هر چیز باید دانست: جنگل، فقط میدان مبارزه با دشمن آشکار نبود. بزرگترین دشمن در جنگل، همرزمی بود که به ناگاه به سلاح دشمن بدل میشد. اینان «شکارچیان مرگ» بودند. نه آنها که با سلاح وارد جنگل میشدند، بلکه آنها که با نیت خیانت، اطلاعات، مسیرها، پایگاهها و یاران را به دشمن میسپردند.
روایت یک مقاومت در سایه دو عملیات ترکیبی
روایت یک مقاومت»، و پس از روایت صعود و سقوط تشکیلات جنگل و خیانت خونبار فرد دستگیرشده، اکنون وقت آن است که دو عملیات برجسته و فراموشنشدنی مجاهدین در «پایگاه طامپلا» و «پاسگاه هولار» را روایت کنیم. این روایت بهمثابه درخشش واپسین شعلههای یک نبرد خونین در قلب جنگل است؛ نشانی از خط «تحرک و تهاجم» و سرسختی رزمندگان، پیش از فروغ غمبار خیانت.
«در شب طامپلا، زمین لرزید»
در واپسین روزهای شهریور ۱۳۶۰، در میان سرمای خزنده جنگل خیپوست و تاریکی سیاسی سرتاسر استان، مجاهدین در پیریزی عملیاتی جسورانه بودند؛ عملیاتی که از درون دشمن آغاز میشد، از دل خود بسیج پاسداران، و با فریادی از گلوله، آن را به آتش میکشید.
دو تن از نفوذیهای سازمان در پایگاه بسیج سپاه قائمشهر، «اسماعیل احمدی (امید)» و «بهمن محسنپور (تقی)»، در روزگار فاز سیاسی با ظاهری آراسته و رفتاری همچون بسیجیان متعصب، در کنار سرکوبگران ایفای نقش میکردند. گاه حتی در زد و خوردهای خیابانی، برای حفظ ظاهر در میان مزدوران، مشت و لگدی نیز از مجاهدین میخوردند. کسی نمیدانست که پشت این نقاب خاکآلود، رزمندگانی با وفاداری آهنین و مأموریتی در دل شب نهفتهاند.
وقتی تشکیلات مطلع شد که شیرزاد مشهدبان ممکن است در زیر شکنجه دست به افشای هویت این دو نفوذی بزند، برای حفاظت از آنان و پیشگیری از بازداشت، تصمیم به انجام یک عملیات جسورانه گرفته شد: حمله مستقیم به مرکز بسیج، درست در قلب شهر قائمشهر.
در نیمهشب، امید و بهمن با سلاح در دست، آسایشگاه بسیج در «پایگاه طامپلا» را در سکوت و دقت فتح کردند. پاسداران خوابزده، غافل از فاجعه در راه، به ناگاه در میان رگبار گلوله بیدار شدند. شش تن از آنان، از جمله فرماندهشان «جعفر نوروزیان»، در همان لحظه به مجازات رسیدند: منصور گرزین، علی علیپور، مصطفی داداشی، روحالله مولایی، و صفرعلی رضایی.
صدای رگبار، همچون انفجار آذرخش، بر فراز قائمشهر پیچید و خواب سنگین شب استبداد را درید. مردم سراسیمه از خانهها بیرون ریختند. خبر به سرعت پخش شد: «نفوذیهای مجاهدین در دل بسیج، شش مزدور را به هلاکت رساندند و با اسلحه و مهمات گریختند».
فرماندهی عملیات با مجاهد قهرمان «بهروز فلاحپور» بود، که در بیرون آسایشگاه، پشت فرمان یک خودروی آماده، منتظر یارانش بود. آنها با چابکی، سلاحها و مهمات مصادرهشده را بار خودرو کرده و از طریق جادۀ قادیکلا، به دل جنگل خزیدند و در مه سپیدهدم ناپدید شدند.
این عملیات، زلزلهای بود در قلب نظام سرکوب. حضور مجاهدین در میان پاسداران، معنایی بس هولناک داشت: هیچ پناهی نیست. هیچ دیواری، امن نیست. خون خیانت، در همه جا از زمین خواهد جوشید.
«سیفالله؛ در خون، اما افراشته»

در اولین ماههای سال ۱۳۶۱، هنوز «خط تحرک و تهاجم» روح اصلی تشکیلات جنگل بود. پایگاه رزمندگان در بلندیهای خیپوست، مأمنی بود آکنده از شعلهی نبرد، و آنان، شیدایان آزادی، در تدارک عملیاتی دیگر بودند. این بار، هدف پاسگاهی در جاده کیاسر، در ناحیهای به نام «هولار»، در پانزده کیلومتری جنوب ساری بود؛ جایی که پاسداران، همچون دژی در مرز جنگل و روستا، خواب امنیت میدیدند.
فرماندهی این عملیات را «مجاهد خلق اسدالله آهنگران» با نام جنگی «سیفالله» بهدست داشت؛ مردی آرام، اما استوار و مصمم. همراه او در عملیات بودند: بابک نوریان (بهنام)، فرهاد محسنپور (تقی)، رضا درخشان (نعمت)، مهران، و چند تن دیگر.


پس از ساعتها کوهپیمایی، با پایانی خسته اما با شوری در دل، در دل شب به اطراف پاسگاه رسیدند. حوالی نیمهشب، با تقسیم شدن به گروههای دونفره، عملیات آغاز شد. اما چراغهای پرنور محوطهی پاسگاه کار را دشوار کرد.
پاسداری که بر بام پاسگاه دیدهبانی میداد، سایهی مهاجمان را دید و شلیک را آغاز کرد. گلولهای به مگسک سلاح سیفالله خورد، و سپس با کمانهای مرگبار، پیشانیاش را شکافت. فرمانده، در همان دم، به زمین افتاد و جاودانه شد.
در لحظهای خونآلود و متزلزل، بابک نوریان، همان مرد دوستداشتنی، با گلولهای دقیق، چراغهای پاسگاه را هدف گرفت. در تاریکی مطلق، رزمندگان به دل پاسگاه تاختند و نبردی نفسگیر به مدت دو ساعت درگرفت.
اما دشمن زبون، از شهر ساری نیروهای کمکی فرستاده بود. پاسداران، از روستاها و شهر، حلقهی محاصره را تنگ کردند. راههای عقبنشینی بسته شد. رزمندگان، با دلی سنگین از فقدان فرمانده، در شرایطی نابرابر، مجبور به عقبنشینی شدند. نه برای فرار، که برای زنده ماندن و ادامه مبارزه.
در این عقبنشینی جانفرسا، برخی تنها شدند، برخی چکمههاشان را در رودخانه جا گذاشتند، و برخی، چون مهران، با سلاح فرمانده شهیدشان بر دوش، در دل آب، با پاهای زخمی و تاولزده، از کمین دشمن گریختند. پس از روزها سرگردانی در جنگل، دوباره در کنار یک یال، در بلندیهای خیپوست، همدیگر را یافتند؛ خاموش، خسته، اما ایستاده.
جسد سیفالله، بر زمین ماند. مزدوران، با تراکتور، پیکر بیجان او را کشیدند، در محل گرداندند، و در جایی متروک دفن کردند. اما خون او، زمین را قرمز کرد. یکسال بعد، همان مزدوری که تراکتور را میراند، زیر همان ماشین ماند و له شد. انتقام تاریخ، در سکوت، عدالت را جاری کرد.
این دو عملیات، خواه موفق یا نافرجام، آخرین ضربآهنگهای تهاجم در جنگل بودند. در دل تاریکی، هنوز رزمندگانی بودند که سلاح به دوش، از میان رودخانه، خار، گلوله و خیانت، خود را به خیپوست میرساندند تا وفادار بمانند. تا ثابت کنند مبارزه در جنگل، یعنی مرگ را بغل کردن، تا زندگی برای دیگری ممکن شود.
مأموران نفوذی؛ خائنان آشنا
در اواخر سال ۱۳۶۰ و بهویژه در زمستان ۱۳۶۱، رژیم خمینی با بهرهگیری از اطلاعات لو رفته و استفاده از مزدوران محلی، پروژهی «شکار جنگل» را کلید زد. آنها دیگر از حملههای کور و جستوجوهای سطحی عبور کرده بودند. اکنون با اطلاعات دقیق، میدانستند که باید کجا را هدف قرار دهند.
این اطلاعات از کجا آمده بود؟
از درون.
نام «مسعود فرمانبردار» به عنوان اولین فرمانده تشکیلات جنگل، با افتخار آغاز شد؛ اما با خیانت، در لجن تاریخ سقوط کرد. او که با مسئولیت بالا و شناخت کامل از ساختار، به جنگل وارد شده بود، بهجای ایستادگی، در بزنگاه، از مسئولیت شانه خالی کرد، جنگل را ترک کرد و مدتی بعد، رد پایش در همکاریهای اطلاعاتی با دشمن نمایان شد. بهرغم تلاشهای ابتدایی او برای پنهانسازی این انحراف، گزارشها، شهادتها و اثرات ضرباتی که پس از رفتن او وارد شد، تصویری روشن از عهدشکنیاش بهدست داد.
شیرزاد مشهدبان، مسئول امنیت سازمان در منطقه مازندران، دومین نام از لیست تاریک خائنان است. او در تیرماه ۱۳۶۰ دستگیر شد. شکنجههای وحشیانهی پاسداران باعث شد که لب باز کند، و از لحظهای که دهان گشود، سیلی از ضربات به شهر و جنگل آغاز شد. اطلاعات دقیق او از پایگاهها، پیکها، شبکههای پشتیبانی و حتی چهرههای اصلی، در اختیار دشمن قرار گرفت. این خیانت، یکی از مهلکترین ضرباتی بود که تشکیلات جنگل دریافت کرد.
تاریخ، قاطعانه قضاوت کرده است: خائن، هر اندازه که ادعای سابقه، مسئولیت یا مجاهدت داشته باشد، وقتی لب به خیانت میگشاید، همه چیز را از کف میدهد؛ و تنها چیزی که به دست میآورد، نفرت ابدی خلق وخدا وتاریخ است.
تدابیر تشکیلات برای مقابله با نفوذ
اما در برابر این خطر، تشکیلات جنگل بیکار ننشست. در همان روزهایی که نشریهی «خروش جنگل» در دل پایگاهها دست به دست میشد، دستورالعملهای مقابله با نفوذ نیز تدوین شد:
- تأکید بر قطع تماس بیدلیل با افراد ناشناس، حتی گالشها.
- بررسی و استعلام چندمرحلهای برای هر ملاقات یا تماس محلی.
- ایجاد گروههای مراقبت در اطراف پایگاهها، مسلح به سلاح سبک و آموزشدیده در تشخیص رفتارهای مشکوک.
- رمز عبور و پرسشهای شناسایی پیش از هر ارتباط.
- پوشاندن ردپاها با شاخه و برگ، بهویژه در برف.
- تغییر منظم محل اقامت گروهها، بهویژه پس از هر تماس بیرونی.
این تدابیر، گرچه سختگیرانه بود، اما کارساز شد. چندینبار، تیمهای گشتی دشمن در نزدیکی پایگاهها بدون هیچ نشانهای از حضور مجاهدان بازگشتند. یکبار، شکارچی مشکوکی که ادعا میکرد گالش است، پس از چند سؤال امنیتی، بهدام افتاد. او در بازجویی، همکاری خود با بسیج محلی را فاش کرد و اطلاعاتش مانع از یک عملیات احتمالی شد.
حافظهی خونین جنگل
در خیپوست، هر درخت، رازی در دل دارد. شمشادهایی که در کنار چادرها سایه انداختهاند، هنوز صدای قدمهای شبانهی یاران را به یاد دارند؛ هنوز فریادهای زخمیها، و سوگ بیکفنشدگان را زمزمه میکنند. آنچه جنگل را زنده نگهداشت، نه فقط سلاح و سازماندهی، بلکه «وفاداری» بود. و آنچه پایگاهها را متزلزل کرد، «خیانت» بود.
هر جنبش، خائنان خودش را دارد. از میرزا کوچکخان گرفته تا خیپوست، همیشه بودند کسانی که تاب نیاوردند. اما اصالت مبارزه، همواره با آنان است که در تاریکی، وفادار ماندند؛ که در تنگنا، سلاحشان را زمین نگذاشتند؛ که حتی اگر شکست خوردند، شرافتشان را حفظ کردند.
در جنگل خیپوست، داستان به پایان نرسید. بلکه آغاز شد. و شکارچیان مرگ، در نهایت، خود طعمهی تاریخ شدند.
فصل پنجم:
نبرد بقا، بهای وفا
در روزهایی که نفس کشیدن در جنگل خیپوست، مترادف با خطر و مرگ بود، مجاهدان جنگل، هر صبح با آفتاب بیدار نمیشدند، بلکه با صدای حیوانات شبزی، پارس سگهای گالشها، شلیکهای گاهبهگاه از دوردست، و خبرهای مبهم از شهر به روز میرسیدند. در این میدان، مبارزه نه تنها در برابر دشمن، بلکه علیه فرسایش جان، ناامیدی و فروپاشی روانی در جریان بود. جنگل، میدان فقط بقا نبود؛ میدان وفاداری ومقاومت بهر قیمت بود. اما بقا، شرط وفاداری شده بود؛ وفاداری، شرط معنا دادن به بقا.
چالشهای فیزیکی و روانی زندگی جنگلی
جنگل خیپوست، با زیبایی هیرکانیاش، میتوانست آرامشبخش باشد. اما برای آنان که در دلش سلاح بر دوش داشتند، پر از تله، گرسنگی، سرما و کابوس بود. سرمای استخوانسوز، بهویژه در اواخر آذر و دیماه، چادرهای پارچهای را به زندانی از یخ بدل میکرد. بارانهای چندروزه، کفشها را پوسانده و لباسها را با بوی کپک آشنا میساخت. مجاهدان جنگل ، نه آب گرم داشتند، نه لباس خشک اضافه. هر شب، لباس خیسشده در باران همان لباسی بود که باید تا طلوع فردا بر تن میماند.
در این وضعیت، حفظ روحیه و باور، کار آسانی نبود. تیم فرهنگی، وظیفه داشت هر شب، برنامهای برای زندهنگهداشتن امید اجرا کند. از خواندن زندگینامهی شهدا، مرور تحلیلهای سازمان، تا خواندن شعر و دعا و یادآوری خاطرات رفقا. قباد، نوجوان نویسندهی جنگل، گاهی قطعههایی مینوشت که اشک را بر گونهی سختترین رزمندگان جاری میکرد. امید، فقط نام یکی از مسئولان نبود؛ ضرورت همهی لحظهها بود.
روزمرگیای که مبارزه بود
برنامه روزانه پایگاهها، ترکیبی از نظاممندی تشکیلاتی و انعطاف در برابر شرایط غیرمنتظره بود:
- صبحگاه ساعت ۷ با حضور کامل، همراه با تلاوت آیهای از قرآن و مروری بر یکی از «شهدای شب گذشته».
- آموزش نظامی از ۹ تا ۱۲: باز و بسته کردن اسلحه، آموزش کمین، تیراندازی در سکوت، حرکت پنهان.
- زمان نهار و استراحت ۱۲ تا ۲ بعدازظهر، که اغلب به پخت غذای مختصر میگذشت.
- تمرین نقشهخوانی، ارتباط و پیامرسانی تا ساعت ۵ عصر.
- جلسات ایدئولوژیک یا تحلیل سیاسی شبانه، تا پیش از خواب.
اما این برنامه، اغلب با خطرات ناگهانی مختل میشد. از صدای ناشناس در حوالی پایگاه، تا مشاهدهی ردپایی غیرعادی روی برف. در چنین لحظاتی، همه چیز رها میشد. حالت آمادهباش اعلام میشد و تمام نفرات تا رفع خطر در موقعیت نظامی باقی میماندند.
تصمیم ماندن یا رفتن
در زمستان ۱۳۶۱، با گسترش ضربهها و پخش شایعاتی دربارهی لو رفتن چند مسیر و پایگاه، برخی از رزمندگان، درگیر تردید شدند. در دل شبهای مهآلود، گفتگوهای زمزمهوار از آیندهای مبهم، و از تصمیمی سخت در جریان بود. رفتن؟ ماندن؟ بریدن؟
چند نفر، بیاجازه تشکیلات، جنگل را ترک کردند. بعدها برخی از آنان در شهر بازداشت شدند. برخی از آنها به دشمن پیوستند، و برخی در سکوت و پشیمانی، ناپدید شدند. اما آنچه جنگل ثبت کرد، این بود: جنگل، فقط جغرافیا نبود؛ سنگ محک تعهد بود. آنان که ماندند، ولو بینوا، ولو بیپناه،ولو مجروح یا بیمار ،اما با رزم بی امان و وفای به پیمان ، نامشان در جنگل ماند؛یا در شهرها مقاومت کردند ویا به ارتش آزادی پیوستند برای تداوم مبارزه برحق وعادلانه آنها معنای مجاهدت ومجاهد خلق شدند که = فدای بیکران ووفای به پیمان در تاریخ ایران و آنان کهبعهدشان پشتکردند ، در حافظه جنگل پاک شدند.
درخشش وفاداری در دل سیاهی
در همان ایام، نامهایی چون «اسدالله آهنگران» با نام تشکیلاتی «سیفالله» یا فرمانده سیف الله بابک نوریان، بهمن محسنپور، بهروز فلاحپور و حجت عباسی، چون شمعهایی در مه درخشیدند. بابک، با وجود شهادت برادرش عباس نوریان، به جنگل پیوست وهرگز از جنگل خارج نشد. او در خط مقدم آموزش نظامی و فرهنگسازی ایستاد. میگفت: «اگر اینجا را رها کنیم، نهتنها برادرم، بلکه صدها خون بیصدا بیصدا خواهد ماند.»
بهمن، با شجاعتی مثالزدنی، مسئول گشتزنیها و تأمین امنیت مسیرهای تدارکاتی شد. بارها با خطر مواجه شد، اما هرگز ترسی در چهرهاش دیده نشد. و قباد، نوجوان شاعر و نویسنده، شبها نشریه را با مداد و کاغذ مرطوب جنگلی مینوشت، و هرگز از فقر وسایل گلایه نکرد.
جنگل، وفاداری را میطلبد
«نبرد در جنگل» مفهومی وسیعتر از جنگیدن با اسلحه بود. در واقع، جنگل میدان امتحان وفاداری وتحکیم میثاق وعمل به آنها بود. وفاداری نه فقط به فرد، نه فقط به تشکیلات، بلکه به آرمان، به فریاد آنهایی که دیگر نبودند، به باور به آیندهای که هنوز نیامده بود.
و این بود که جنگل، با وجود سختیها، با وجود خیانتها، همچنان خروشید؛ همچنان پایگاه پایداری باقی ماند. چرا که اگرچه برخی عهدو پیمان شکستند ، و برخی گریختند، اما بسیاری ماندند. ماندند و در مه جنگیدند؛ و شکنجه گاه ها وجوخه های تیرباران خمینی ، تا آخرین نفس وفادار ماندند اگرچه در دل خاک، ولی نامشان را برای همیشه نوشتند.
فصل ششم:
شهادت در سکوت – برگهای خونین خیپوست
هیچکس دقیق نمیداند نخستین خونِ ریختهشده در جنگل خیپوست به کدام روز و کدام نفر بازمیگردد. شاید چون در آنجا، مرگ بخشی از روزمرگی بود، و سکوت، کفنِ قهرمانان بینام. اما آنچه روشن است، اینکه برگهای خیپوست، خیس از خون مجاهدانی شد که در تاریکی شب، بیفریاد، بیکفن، اما با پرچم، به خاک افتادند.
آتش و کمین؛ ضربه به ارخا
چهارم فروردین ۱۳۶۱. جنگل هنوز از سرمای زمستان خالی نشده بود که گزارشی از گالشها به پایگاه رسید: در حوالی سوختهسرا، رفتوآمدهایی مشکوک دیده شده. اما هنوز تأیید نشده بود که کمین آماده است. آن روز، محمد حرمتیپور، فرمانده چریکهای ارخا، بههمراه چهار نفر دیگر از یارانش، در گالشمنزلی مشغول استراحت بودند. بیخبر از اینکه چندصد متر آنسوتر، حلقهی محاصره بسته شده.

محمد حرمتی پور و۴ فدائی شهید در جنگلهای خی پوست قائم شهر
با نخستین نور صبح، صدای انفجار نارنجک دستی و سپس شلیکهای رگباری، جنگل را لرزاند. منطقه به آتش کشیده شد. در آن درگیری نابرابر، محمد و یارانش تا آخرین گلوله جنگیدند. خانه سوخت، پیکرها سوختند. یک چریک برای انتقام از مبارزه ساعت ها بدرخت جنگلی کنار کلبه توسط پاسداران خمینی حلق آویز شد ، اما پرچم «مقاومت جنگلی» در دل درختان برافراشته ماند.
پیکهایی که بعدها منطقه را بررسی کردند، تنها رد سوختگی، پوکههای خالی و خونی خشکشده را دیدند. اما آنچه تا امروز باقی مانده، نامهایی است که نه بر سنگ، بلکه بر حافظهی مردم کوهپایه نوشته شدهاند.
خیانت، زخم درونی جنگل
اما این تنها دشمنی نبود که جانها را گرفت. خیانت، از درون آمد. وقتی شیرزاد مشهدبان، مسئول امنیت تشکیلات در مازندران، به اسارت افتاد و لب گشود، بسیاری از پایگاهها، پناهگاهها و راههای تدارکاتی لو رفتند. شیرزاد، یکی از آشناترین چهرهها، که سالها با رزمندگان در دل شهر زیسته بود، حالا به دشمن مسیر میداد، اسامی میداد، و خون جاری میکرد.
در کنار او، مسعود فرمانبردار نیز، که ابتدا بهعنوان فرمانده جنگل شناخته میشد، با بریدن و سازش، ریزشهایی را رقم زد که هزینهاش با جان چندین مجاهد خلق پرداخت شد. آنها، به تاریخ پیوستند؛ نه بهعنوان قهرمان، بلکه بهعنوان لکههایی ننگین.
در جنگل، خنجر فقط از روبرو نمیآمد. گاهی شبهنگام، وقتی همه خسته از مسیرهای سخت برگشته بودند، تنها صدایی که آرامش را میشکست، صدای بیاعتمادی بود؛ که «آیا او خواهد ماند؟» این شک، خودش شکلی از مرگ بود.
ماندن، حتی پس از شهادت
اما در برابر این سیاهی، روشناییهایی نیز بود. بابک نوریان، پس از شنیدن خبر شهادت برادرش عباس، نهتنها پا پس نکشید، بلکه خود را به جنگل رساند و در صف اول باقی ماند. مجاهدی بود که بهرغم گرسنگی، سرما، و مرگ دائمی در حاشیه، روحیهای ستودنی داشت. او همان بود که به رفقایش میگفت:
«ما اینجا هستیم تا بهجای آنها که رفتهاند، بجنگیم. نه برای اینکه زنده بمانیم، بلکه برای اینکه آنها را زنده نگه داریم.»
بهمن محسنپور، که در یکی از سختترین دورهها به فرماندهی بخش آموزش نظامی گمارده شد، با دانش بالا و صبوری خستگیناپذیر، دهها مجاهد را برای نبرد آماده کرد. او باور داشت که جنگل، دانشگاه فداکاریست؛ و هر بوته، تریبونی برای آموزش وفاداری.
بهروز فلاحپور، فرمانده بخش نظامی، با اقتداری بیکلام، اما حضوری مطمئن، اغلب خودش بهجای رزمندهها در کمین مینشست. برایش مهم نبود عنوانش چیست. او میگفت: «تا وقتی من در این جنگلم، هیچکس بیسلاح نمیماند.»
شهادت، پایان نبود
خیپوست، نه جنگل ، که معبدی برای وفاداری شد. پیکر بسیاری از رزمندگان، هرگز پیدا نشد. آنها در زیر برف ماندند، در دل خاک گم شدند، اما نامشان چون آیهای در ذهن جنگل حک شد. آفتاب طلوع کرد، بارانها آمد و رفت، اما صدای قدمهایشان هنوز در مسیرهای پوشیده از برگ شنیده میشود.
اینجا در فرهنگ مبارزه ودر فرهنگ ودیدگاه مجاهدین ، شهادت پایان نیست. آغاز است. آغاز یک تعهد برای ادامه دادن، برای روایت کردن، برای زنده نگهداشتن «خروش جنگل» در دل تاریخ.
فصل هفتم:
آخرین ایستادگی – زمستان ۶۱ و آزمون بزرگ
زمستان ۱۳۶۱، همان زمستانی که بسیاری از رزمندگان جنگل هرگز از آن بازنگشتند. برف، ضخیم و بیرحم، روی شانههای درختان خمشده بود. اما آنچه سنگینتر بود، نه سرمای هوا، بلکه سنگینی خیانت، خستگی، و هجومی سازمانیافته بود که قرار بود آخرین ایستادگی را به آزمون بگذارد.
آغاز ضربه
همهچیز از یک تماس مشکوک شروع شد. پیامی از یکی از رابطها که دیرتر از معمول آمد و مبهمتر از همیشه بود. چند نفر از اعضای تشکیلات در پایگاه تدارکات، متوجه تغییر در رفتار گالشها شدند. یکی از آنها با صدایی لرزان، جملهای گفت که تا مدتها در ذهن قباد (میرزا علی شفیعی) باقی ماند:
«یه نفر لو رفته، از خودمونه…»
در کمتر از ۴۸ ساعت، نیروهای رژیم از سه جهت به جنگل نزدیک شدند. آنها اطلاعات دقیقی داشتند. از مسیرها، ساعتهای عبور پیکها، محلهای احتمالی آتش، حتی مسیرهای اضطراری فرار.
اولین پایگاه که هدف قرار گرفت، پایگاه تدارکات بود. مجتبی عابدینی، فرمانده آن، بلافاصله نفرات را پراکنده کرد. اما شدت آتش سنگین و محاصرهی نیمدایرهای، باعث شد چند نفر مجروح یا شهید شوند. پیکهای ارسالی دیگر بازنگشتند. درگیری، سنگین و مرگبار بود.
فرار یا پایداری؟
در همان ساعات، پایگاه فرماندهی نیز در معرض خطر قرار گرفت. برخی از اعضا پیشنهاد کردند که شبانه، مسیرهای فرعی را بگیرند و عقبنشینی کنند. اما قباد، که تنها ۱۷ سال داشت، گفت:
«اگر ما بریم، یعنی جنگل تموم شد. کسی باید بمونه، کسی باید بگه که این پرچم افتاد، نه اینکه ما انداختیمش.»
همان شب، باقیماندهی نفرات، در یک نشست کوتاه تصمیم گرفتند به دو گروه تقسیم شوند: گروه اول، به سمت ارتفاعات صعبالعبور عقبنشینی کند تا برای نجات احتمالی و حفظ ارتباط با پشت جبهه شهر تلاش کند؛ گروه دوم، در محل بماند و با استفاده از چادرهای اضطراری و منابع اندک، چند روز دیگر مقاومت کند.
خائنان و باقیماندهها
در این میان، همانگونه که همیشه تاریخ جنبشها نشان داده، عدهای بریدند. کسانی که در تاریکی جنگل، چکمهشان را برداشتند و به امید نجات جان، از مسیرهای امن رفتند. برخی، فردا صبح، در لباسهای غیرباوری، در کنار نیروهای رژیم دیده شدند؛ آنان، همانهایی بودند که شب گذشته کنار آتش نشسته بودند و از «ایستادگی» میگفتند.
اما وفاداران ماندند. بابک نوریان، با دستان زخمی و پای یخزده، چندین ساعت در کمین ماند تا مسیر پیک جدید را امن کند. قباد (میرزا علی شفیعی)، آخرین نسخهی «خروش جنگل» را در تاریکی نوشت، با شمعی نیمسوخته، و بر شاخهی خشکشدهای آویخت که باد آن را به دل مه ببرد. در آن نوشت:

«ما هنوز اینجاییم. اگر کسی روزی این را پیدا کرد، بداند که جنگیدیم. خیانت نکردیم. حتی وقتی هیچکس نماند.»
سکوت پس از طوفان
در بهار ۱۳۶۲، بسیاری از آن پایگاهها دیگر اثری نداشتند. از خاکستر چادرها، پوکههای گلوله، و گاه استخوانهایی پراکنده، تنها یک چیز باقی ماند: روایت.
روایتی که در دل گالشها زمزمه شد، در نقل شبانهی چوپانها به گوش رسید، در نگاه ساکت مادران شهدا فریاد زد، و در خاطرهی مقاومت نوشت:
آنها جنگیدند. آنها خیانت نکردند. آنها تا آخرین لحظه، خروش جنگل بودند.
فصل هشتم:
آینهی تاریخ – وفاداری یا ننگ ابدی
در تاریخِ هر جنبش، دو خط پررنگ همیشه باقی میماند: خط مقاومت و خط خیانت. و هر کس، بهناچار، در یکی از این دو مسیر نقش ایفا میکند. جنگل خیپوست، اگرچه مکانی در جغرافیای شمال ایران بود، اما بهواقع، آینهای بود برای آزمون آدمها؛ برای سنجش وفاداریشان، برای نمایاندن شرافت یا سقوطشان.
در آن روزها، وفاداری چیزی فراتر از ماندن در جنگل بود. وفاداری یعنی پنهان نکردن حقیقت، یعنی سکوت نکردن در برابر جنایت، یعنی ایستادن کنار رفیقی که از گرسنگی افتاده بود، و گفتن به خلق : «تا آخر با همیم.»
اما خیانت، با چهرههای گوناگون ظاهر شد:
- با لبخند دروغینی که در یک نشست شبانه زده میشد، و فردایش، پای همان لبخند، خیانتنامهای امضا میشد.
- با نگاه فرو افتادهای که به جای پایداری، به دنبال راه فرار بود.
- و با دستهایی که دیروز اسلحه حمل میکردند، و امروز قلم اعتراف و افشاگری برای دشمن شده بودند.
دو نام، بیش از همه در ذهن مجاهدان جنگل حک شد:
مسعود فرمانبردار و شیرزاد مشهدبان.
نخستین نفر، با شناساییها و هدایت دروغین، تشکیلات شهر و جنگل را به لبهی فروپاشی برد. دومین نفر، با لو دادن شبکهها، محلها و حتی چهرههای پشتجبهه، مسیر سرکوب را برای دشمن هموار کرد.
اما چه شد؟
آیا نجات یافتند؟
شاید جسمشان مدتی زنده ماند، اما در حافظهی تاریخ، مدتهاست دفن شدهاند. آنها، برای آنکه یک شب کمتر درد بکشند، یک عمر در لجن خیانت ، زبونی و نفرت، دفن شدند.
در مقابل، نسل جنگل، نسل «ماندن» بود. نسلی که اگر هم جان داد، نام گرفت.
بابک نوریان، قباد، بهروز، امید، حجت، عباس، محسن، محمد حرمتیپور…
هر کدامشان ستارهای شدند در آسمان تاریک جنگل. نه از آنرو که همیشه پیروز شدند، بلکه از آنرو که وفادار ماندند. وفدا کردند همان فدائی که در آرمان وتاریخ ، رمز ماندگاریست .
این فصل، آینهایست. برای امروز، برای فردا.
هر جنبشی، اگر آینهاش را نشکند، میتواند از تکرار درد جلوگیری کند.
این کتاب، در ستایش وفاداران نوشته شده، اما یادآور است که در کنار هر قهرمان، یک خائن هم در کمین است.
و اینجا، ما بهصراحت گفتیم:
جنگل، جایگاه سازش نبود.
هر که با دشمن همراه شد، از دل مردم بیرون رفت.
و هر که ماند، ولو خاموش، در حافظه خلق ماندگار شد.
فصل نهم ـ پیشدرآمدی بر خیزش جنگل: قیام شهیدان قائمشهر
وقتی خیزش جنگل آغاز شد، آتشی نبود که از بیجایی شعله گرفته باشد. آن شعله، از خاکستر بهجامانده نسل طلاییای برمیخاست که در خیابانها و زندانهای شمال ایران، پیش از آنکه جنگل خانهگاه مقاومت شود، خون خویش را نثار آزادی کرده بودند. پیش از آنکه صدای گلوله در خیپوست طنین بیفکند، پیش از آنکه میرزا وارد جنگل شود و تشکیلات مقاومت را از نو سازمان دهد، در قادیگلاه ومحله های قتل عام شده ، در زندان سپاه، منکرات، شهربانی، و میدانهای تیرباران، نسل پاک و نستوهی از فرزندان قائمشهر پرپر شدند.
خمینی جنگ را بر ما تحمیل کرد؛ همانطور که استبداد و ارتجاع را بر دوش مردم ایران آوار کرده بود. وقتی انقلاب مردم را ربود و صدای آزادیخواهان را در گلو خفه کرد، تنها راهی که برای مجاهدین ماند، ایستادگی بود؛ چه در سلول، چه در میدان نبرد، و چه در دل جنگل. شهیدان قائمشهر زنجیرِ نخستینِ این زنجیره حماسه بودند.
در میان آنان، نوجوانانی بودند که بهجای نیمکت مدرسه، زیر چوبه دار رفتند. مردانی وزنانیان ودخترانی بودند که آرمانشان را نباختند. پاسداران از این نسل میهراسیدند؛ همانطور که از کوه، رود و جنگل میترسیدند. آنها میدانستند، پیش از آنکه مجاهدی به جنگل پناه ببرد، در قلبهای مردم مازندران، جنگلی سر برافراشته است.
در سال ۱۳۶۰، پس از هفتم تیر، در جریان سرکوب خونین در قائمشهر و آمل، دهها تن از بهترین فرزندان مردم دستگیر و در زندانهای سپاه و منکرات زندانی شدند. کسانی که در فاصلهی تیر تا مهر ۶۰ اعدام شدند، از جمله:
- هوشیار، یوسفیان (اهل آمل)
- غلامحسین مریخی
- براتعلی قلیپور
- تقیپور، خسرو فضلآرا، شعبانعلی کاویانی، جواد فقیهی
- محمدحسین غفاری، نیکزاد مشهدبان، موسی رزاقی، رضا علیشاه بابایی
- حسن عظیمی، جمشید غلامپور، سید صادق قریشی، محمدعلی گیلانی، شعبان مهدیپور
- فرهاد جبلی، خانبابا مهدیپور، حسین شکری، قاسم شکری، هاشم ناظری جویباری
- علیرضا قلینژاد، موسویان، سید عسگر قاسمپور…




هر کدام ستارهای در آسمان قیام، و شریانی که خون گرم انقلاب را به مقاومت جنگلی رساندند.









مجاهد شهید علیرضا قلی نژاد

مجاهد شهید محمد حسین غفاری
در میان این ستارگان، یکی چون امیر فلاح، «قلب تپنده قائمشهر»، روایتی جاودان در خاطرهها شد. نوجوانی آرام و مقاوم که در زندان، نان خود را به دیگران میداد، درد را تحمل میکرد تا دوستانش سیر باشند، و میگفت: «در دادگاه، حرف علی میهندوست را میزنم؛ اگر مسلسل در دستم بود، سینهات را سوراخ میکردم.»
او در مهرماه به دادگاه رفت، به حاکم شرع گفت: «اگر آزاد شوم، اسلحه به دست میگیرم.» و به صلابه رفت. اما در دل تاریخ زنده ماند. بامداد اول مهر، روزی که میبایست زنگ مدرسه برایش نواخته شود، زنگ تیربارانش نواخته شد. آن روز، امیر فلاح نخواست زنده بماند، خواست تا در دل خلق وتاریخ جاودانه شود.
او و دوستانش، همان نسل بودند که اگر زنده میماندند، جنگل را پر میکردند. اما راه را گشودند. آنها زنده ماندند تا خونشان درختان جنگل را بارور کند. جنگل خیپوست، با صدای شلیکهای آن شبها بیدار شد. و سال بعد، در اسفند ۱۳۶۰، میرزا از دل شهر برخاست، کولهبار سنگین این خونها را بر دوش گرفت و به جنگل آمد…
و اینچنین بود که مقاومت در خیپوست، فقط یک انتخاب نبود؛ یک پاسخ تاریخی به نسل سرکوبشدهای بود که خونشان سنگبنای این خیزش شد.
آری، جنگ را ما آغاز نکردیم. اما وقتی جنگ آغاز شد، با دستانی پر از خون شهیدان، سلاح را برداشتیم.
و ما هرگز اجازه نخواهیم داد که خون این قهرمانان، با چند نام و نشانِ خائن و بریده، به تاریکی فراموشی سپرده شود. این کتاب، تریبون آنان است؛ و پاسخ ما به تحریفگران تاریخ، همان صدای شلیک در پاسگاه هولار است، همان شعلهای که از سنگر طامپلا برخاست. همان خروشی که از رگهای امیر فلاح جاری شد.
فصل دهم:
درخت و خون – یادمان مقاومت ، درختها هنوز ایستادهاند.
چشمه سارها شمشادهای خمنشده، بلوطهای صبور، راشهایی که سالهاست در مه و برف خوابیدهاند و خواب دیدهاند. گویی جنگل، حافظهای دارد که هیچگاه فراموش نمیکند؛ حافظهای پر از صدا. صدای فریاد، صدای پا، صدای شلیک، صدای سرود.

چشمه سارهای جاری در جنگلهای خیپوست

گونه های مختلف درختان ایساده قامت بلند راش جنگل خیپوست قائم شهر وسوادکوه

شمشادهای جنگل خیپوست سخت وسربلند

جنگل شمشاد چنگلهای شمال ایران
جنگل خیپوست، امروز شاید خلوت باشد، شاید بینشان وبه بهانه منطقه حفاظت شده در محاصره پاسداران . کسی نداند زیر کدام درخت، قباد خوابیده است. کسی نداند ردپای عباس، تا کجا در برف دوام آورد. اما خاک میداند. باران میداند. مه، هنوز گاهی نامها را نجوا میکند.
جنگل، تبدیل به یادمان شده است. نه با سنگ و مجسمه، که با برگ و باران.
هر گالش که از کنارش رد شود، بیآنکه بداند، از کنار استخوانهای جوانانی میگذرد که جنگ را برای جان خود نخواستند، که اسلحه را بهخاطر شعار برنداشتند؛ آنان با آرمان خود وخلق خود پیمان بستند.
آیا مردم امروز میدانند آنجا چه گذشت؟
شاید نه.
اما مهم نیست که همه بدانند. مهم این است که درختان میدانند.
و آنها به زمان، وفادارتر از انسانها هستند.
خروش جنگل، امروز شاید زمزمهای آرام شده باشد، اما آن زمزمه، هنوز جاریست. در قصههایی که مادران برای نوهها میگویند. در کوچههایی که نامی از شهید دارند. در دفترچههایی که بهیاد مانده. در نغمههایی که گاهی میان کوه و باد شنیده میشود.
درخت و خون، هر دو بر زمیناند.
و زمین، میرویاند. میرویاند خاطره را، ایمان را، وفا را.
از خیانت مسعود و شیرزاد، دیگر اثری نمانده. حتی سنگی هم بر گورشان نیست.
اما بابک، عباس، قباد، بهنام، بهروز، محمد، محسن…
آنها در جنگل ودلهای خلق وتاریخ ماندهاند. در هر برگ، در هر مه، در هر قطره شبنم.
این فصل، یادمانیست برای همهی آنان.
و نیز برای ما، که نگذاریم خروش جنگل در سکوت فراموشی گم شود.
از قادیکلا تا خیپوست؛ قصه عباس و بابک

مجاهد دلیر عباس نوریان که بدست پاسداران خمینی بشهادت رسید
در اواسط مهرماه ۱۳۶۰، عباس نوریان، مجاهد خلق اهل روستای قادیکلا، در حالی که برای انجام مأموریت سازمانیاش در خیابانهای بابل در تردد بود، بهدست نیروهای سرکوبگر سپاه پاسداران به شهادت رسید. عباس، که بهنام تشکیلاتی «بهنام» شناخته میشد، جوانی آرام، صبور، صادق و محبوب در میان مردم قادیکلا و قائمشهر بود. او در چهارراه فرهنگ بابل، با روزنامهای در دست و حالتی منتظر، در ایستگاه اتوبوس ایستاده بود تا «جواد»، مسئول تشکیلات مجاهدین در بابلسر، را ملاقات کند. لحظاتی بعد، اتومبیل گشت سپاه از مقابل چهارراه گذشت و بهدلیل ایستادن تنها و مشکوک عباس در ایستگاه، او را زیر نظر گرفت.
در پی شناسایی او توسط یکی از سرنشینان خودرو که از اهالی قائمشهر بود، اتومبیل سپاه توقف کرد و با دنده عقب به سوی عباس برگشت. عباس که متوجه تعقیب شده بود، اسلحه کمری خود را برای دفاع از خود بیرون کشید، اما پاسداران که از قبل آماده بودند، با رگبار گلوله به استقبالش رفتند. گلولهای که به سمت چپ صورتش و درست بر حفره مادرزادی گونهاش اصابت کرد، او را همانجا به شهادت رساند.
خبر شهادت عباس مثل انفجار بمبی در قادیکلا پیچید. مردمی که او را میشناختند، در اندوهی عمیق فرو رفتند. عباس جوانی مردمی بود، سادهزیست و سراپا شور انقلابی. خانوادهاش که برای تحویل پیکر او به بیمارستان بابل رفتند، با جسدی متورم، بدون شستوشو و در حال فساد روبهرو شدند. پدر و مادر عباس، با شناخت نشانههایی از بدن فرزندشان، او را شناسایی کردند. جسد را با خودرویی شخصی به قادیکلا بردند؛ بیهیچ اجازهای برای مراسم، بیهیچ تشریفاتی.
اما توهین و توحش دشمن تنها به ترور عباس ختم نشد. هنگامیکه پیکر او را برای دفن به گورستان «درویشکلا» آوردند، فردی بهنام «احمد اسلامپناه» مشهور به «احمد اُرود»، که زمانی مدیون عباس بود، بههمراه تعدادی از چماقداران و عناصر حزباللهی مسلح، مانع دفن پیکر عباس در قبرستان محل شدند. او با وقاحتی تلخ، گفت دفن یک «منافق» در گورستان محل میتواند اثرات روانی سوء بر جوانان بگذارد. این جسارت، بغض و خشم را در دل همگان کاشت.
جسد عباس، با آنهمه درد و رنج و بوی مرگ، نهایتاً شبانه و در تاریکی، به قبرستانی متروکه در «چالدشت» منتقل شد و بیهیچ صدایی به خاک سپرده شد.
اما بابک نوریان، برادر کوچکتر عباس، که لحظهبهلحظه شاهد این تحقیر و داغ بر پیکر خانوادهاش بود، سکوت نکرد. بابک، جوانی مذهبی، محبوب، مؤدب و دردمند، در خلوت خود شعلهای از خشم انقلابی میپروراند. عباس برای او تنها یک برادر نبود؛ الگو بود، آموزگار عشق و انقلاب بود. در خاکسپاری، بابک فقط سکوت کرد. اما بهسرعت به فکر چاره افتاد.
زمانی نگذشت که او از طریق یکی از کانالهای ارتباطی مجاهدین، سلاحی تهیه کرد و منتظر فرصت ماند. سرانجام در یکی از روزها، «احمد اُرود» را در ایستگاه مینیبوس قادیکلا بهسوی شاهی شناسایی کرد. بابک، با لباسی مبدل و چادری زنانه، آرام نزدیک شد. کنار گوش احمد چیزی گفت، سپس لوله ژ-۳ را زیر گلوی او گذاشت و ماشه را کشید. صدای گلوله در فضا پیچید و احمد، همان مزدور بیرحم، همانجا نقش بر زمین شد.
بابک بعد از عملیات، در هیاهوی جمعیت ناپدید شد. اما راهش را خوب میدانست. او که کودکیاش را در دل جنگلهای قائمشهر گذرانده بود، با تکیه بر دانش پدرش که مالدار جنگلنشین بود، راهی بلندیهای خیپوست شد. او پناه برد به درختان انبوه و ستیغهای پوشیده از مه، تا در همانجایی که بعدها قلب تپنده مقاومت مسلحانه شد، سلاحش را دوباره بهدست بگیرد و انتقام خون برادر را به نبردی بزرگتر پیوند بزند.
از قادیکلا تا خیپوست، راهی بود از اشک تا آتش، از داغ تا قیام. بابک، عباس را خاک کرد، اما آرمان او را با خود به جنگل برد.
بابک، پس از آنکه انتقام برادرش را از مزدوری کینهتوز گرفت، دیگر راهی جز جنگل نداشت. شهری که خون عباس در آن ریخته شده بود، دیگر جایی برای ماندن نداشت. نه برای او، نه برای امثال او. جنگل حالا مأمن آخرین فرزندان انقلاب شده بود؛ آخرین سنگر امید. بابک راهی شد؛ با بغضی در گلو، با داغی در دل، و با اسلحهای در دست. او همان راهی را رفت که عباس آرزو داشت.
خون عباس در قادیکلا، آرام نگرفت. پژواکش در کوچههای خاکی و پرشور مجاورمحله پیچید. محلهای که سالها قبل از آن، سرشار از امید و زندگی بود، اما با خون بهترینهایش رنگ گرفت. برای فهمیدن اینکه این شعلهی مقاومت چگونه گسترده شد، باید به محلهای برگردیم که از دل فقر، آگاهی زاده بود؛ محلهای بهنام مجاورمحله، یا همان محلهی قتلعامشده…
محله قتلعامشده؛ مجاورمحله، شرارهای زیر خاکستر


مجاور محله محله قتل عام شده توسط پاسداران خمینی
در دل شمال ایران، در شهر کارگری قائمشهر، محلهای هست به نام «مجاورمحله»؛ محلهای که نامش شاید در تاریخ رسمی نیامده باشد، اما در حافظهی مقاومت مردم ایران، چون داغی بر سینهی زمان باقیست. آن را میتوان محلهی قتلعامشده نامید؛ محلهای که فقر داشت، رنج داشت، اما قلبش با شور بود و دستهایش پر از امید. محلهای که شورش را، آگاهی را، و وفاداری را در تار و پود خود تنیده بود.
در سالهای انقلاب ضدسلطنتی، این محله یکی از پرچمداران اعتراض علیه شاه بود. جوانانش، از دل کوچههای باریک و خانههای کاهگلی، به خیابانها میآمدند؛ کتاب مجاهد دستشان بود، و فریاد آزادی در گلویشان. همان روزهایی که دکهی نشریه مجاهد، در ورودی محله، کانون آگاهی و سازماندهی شده بود، همان روزهایی که مسجد و تکیه، دیگر نه جای تعزیه که پایگاه شورش شده بود.
اما بعد از انقلاب، وقتی که دجال عمامهپوش، میوهی انقلاب را به دندان گرفت، تمام خشم نظام نوپا متوجه این محله شد. سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰، مجاورمحله تقریباً هر روز هدف حمله بود؛ چماقداران با ژ-۳ و قمه و چوب، به خانههای مردم حمله میبردند. دختران نوجوانی چون رؤیا رحیمی و سمیه نقرهقاجا با گلوله پاسداران شهید شدند. عباس فرمانبردار، خیاطی ساده و شریف، با نارنجک کشته شد. و دهها نفر دیگر، شکنجه، تیر، ترور.

مجاهد شهید عباس فرمانبردارخیاطی که بدست شقاوت پاسداران خمینی با پرتاب نارنجک در قائم شهر بشهادت رسید
اما آنچه این محله را متفاوت کرد، فقط حجم کشتار نبود؛ عمق وفاداریاش بود. مادری که در خانهاش برای مجروحان سماور روشن میکرد، پدری که پای پانسمان ایستاده بود. نوجوانانی که با تيركمان و سنگ، در برابر گلوله ایستادند. این محله فقط قربانی نشد، مقاومت هم شد. و از این خاک سوخته بود که شعله برخاست.
یکی از خاطرههای درخشان، ورود اشرف ربیعی، زن انقلابی مجاهد، به همین محله بود. خانهی خانواده مریخی، یعنی همین مجاهد خلق زهرا مریخی که امروز مسئول اول سازمان مجاهدین است ، سنگری شد برای دیدار و امید. و در همان روز، محمد، جوان محله، وقتی فهمید که اشرف مهمان خانهشان است، در نگهبانی کنار کوچه از شوق میلرزید. آن تصویر، برای یک نسل، باقی ماند.
و بعد، فصل خون: ۳۰ خرداد ۶۰ به بعد.
خمینی فرمان نابودی داد. و در مجاورمحله، نامها یکییکی بر خاک افتادند: حسن شکری، قاسم شکری، حسین شکری، فرهاد جبلی، عبدالله جعفرزاده، علی مریخی، عباس اسدی، و دهها و دهها نام دیگر. پیکرها نه فقط در گور، که در حافظهی شهر دفن شد. خون آنها، گل شد بر دیوارهای خاکستری خانهها.

مادر خسروی و۴دختر وبستگان نزدیکش که بدست پاسداران خمینی بشهادت رسیدند


مجاهدان شهید حسن شکری وحسین وقاسم شکری میلیشیای شهیدی از قائم شهر


مجاهد سرفراز وصدیق عبدالله جعفر زاده برادر بزرگتر فرشته جعفر زاده


مجاهد شهید بهروز فلاحتپوراز قائم شهر
اما این آتش زیر خاکستر ماند. خاموش نشد. مقاومت در مجاورمحله، مثل خاکستر نیمسوزی، سالها ماند، تا در جنگل، در کوه، در خیپوست، دوباره شعله کشید. برخی از آنها، آنهایی که در خیابان مجاورمحله وقادیکلا سرکوب شده بودند، راهی جنگل شدند. آنهایی که تاب نیاوردند زبونی و خواری را، لباس رزم پوشیدند. محلهای که قتلعام شد، اما نفَسش به مقاومت پیوست.
خمینی میخواست با تیرباران، این نسل را نابود کند. اما از دل آن نسل، بابک نوریان برخاست، و راه عباس را ادامه داد. از میان اشک مادران، مجاهدانی برخاستند که در خیپوست، با اسلحه پاسخ دادند. مجاورمحله، مجاهدمحله شد؛ شرارهای در دل شب ایران.
و این فصل، سندیست بر آنکه هیچ خون ناحقی در این سرزمین بیپاسخ نمیماند.
آنچه در مجاورمحله گذشت، یک واقعهی محلی نبود. شعلهای بود از همان آتش که در دل سراسر ایران زبانه میکشید. جنون کشتار، فشار طاقتفرسا، و خشم انباشتهشده، همه در جستجوی راهی برای ادامهی مبارزه بودند. آن راه، برای بسیاری، جنگل بود. همان زمان که در دل شهرها، کشتار به اوج رسید، تصمیمی سرنوشتساز در دل تشکیلات مجاهدین در مازندران شکل گرفت. تصمیمی برای سازماندهی دوباره. و اینگونه بود که فرمانده آمد… میرزا.
فرمانده جنگل آمد همو که بعدها یکی از فرماندهان ارشد ارتش آزادیبخش ملی ایران شد

دو سر دار دومقاومت ودو جنگل محمود قائم شهر ومیرزا یونس جنگلی
ماه بهمن، ماه زخمهای انقلاب و ربودن آن توسط خمینی، با تمام سنگینیاش سپری شده بود. اسفند ۱۳۶۰ از راه رسیده بود. آفتاب اندکاندک بر بلندیهای «خیپوست» نور میپاشید. سرمای استخوانسوز جای خود را به بوی بهار میداد. نسیم ملایمی در دل جنگل میپیچید، برفها نرمنرم آب میشدند، و نوک سبز «ونوشههای وحشی» از دل خاک سر برمیآورد. بلبلان چهچه میزدند و «گل یخ»های ارغوانی در دل زمین لبخند میزدند. اما دل رزمندگان، هنوز در چنگال سرمای روزگار اسیر بود. نزدیک نه ماه از آغاز مقاومت مسلحانه مجاهدین علیه جمهوری اسلامی گذشته بود، و جنگل در تنهایی و بیارتباطی مطلق، به جان آمده بود.
در همین روزهای آغازین اسفند، ناگهان پای مردی به جنگل باز شد. مردی که آمدنش فصل دیگری از مقاومت را ورق زد. مجاهدی از خطهی قائمشهر، از جنس ایمان و شجاعت. «محمود مهدوی» بود. اما مجاهدان او را با نامی دیگر میشناختند: «میرزا».

او تنها یک فرمانده نبود. تجسمی بود از امید، از خط پیروزی، از تداوم راه. جوانی در آستانه سیسالگی، با چهرهای آرام و چشمهایی نافذ. آرام راه میرفت، شمرده حرف میزد، اما هر کلامش وزنی داشت به سنگینی رسالت یک نسل. «میرزا» آمده بود تا جنگل را از نو زنده کند، تا از دل خاکستر شکستها، شعله نبرد را دوباره شعلهور سازد.

محمود قائم شهر در لباس جنگلی با محاسن وموهای بلند
در آن روزها، هنوز فریاد شکنجه در زندانهای ساری و بابل و آمل خاموش نشده بود. هنوز پیکرهای پاک شهیدان بر زمین میافتادند. هنوز خطوط شهر متلاشی بود، و جنگل بیارتباط، بیتدارک، بیارتباط با رادیو، بیامکان تماس با شهر. و با اینحال، جنگل، تنها زنده مانده بود.

استقبال از محمود قائم شهر در جنگل خی پوست
میرزا آمد. با خود پیام آورده بود. پیام سازمان، پیام مرکزیت، پیام خط جدید: حفظ جنگل بهمثابه قلب تپنده مقاومت. او هفت روز تمام در میان یالها و درهها، با رزمندگان جنگل نشست، با آنان حرف زد، ساختار را از نو طراحی کرد، مسیرهای جدید را ترسیم کرد، نقاط ضعف و قوت را شناسایی کرد. او به جنگل اعتبار و ساختار داد. او آنقدر اثرگذار بود که رزمندگان، از روز رفتنش، جنگل را بهگونهای دیگر میدیدند.
میرزا، فرمانده کل مجاهدین در مازندران، کسی بود که در دهه پنجاه جنبشهای دانشجویی را در دانشگاههای بابل و بابلسر سازماندهی کرده بود، و حالا آمده بود تا با همان شور، جبههای در دل جنگل بیافریند. از او هزاران روایت هست؛ اما در جنگل، آنچه از او ماند، بازسازی ایمان و تشکیلات بود.
پس از رفتن میرزا، درختان جوان جنگل، دوباره جان گرفتند. تشکیلات به دو پایگاه تقسیم شد: پایگاه فرماندهی و پایگاه تدارکات و پذیرش. چند روز بعد، مجاهد خلق «اسدالله آهنگران» با نام تشکیلاتی «سیفالله» به جنگل رسید. او از فرماندهان شجاع عملیات شهری، همرزمی وفادار، و جوانمردی دلیر بود. فرماندهی پایگاه پذیرش به سیفالله سپرده شد و بهمن بهعنوان معاونش منصوب گردید. از آنجا به بعد، جنگل نه تنها زنده ماند، بلکه شعلهور شد.
آمدن میرزا، نه فقط یک تصمیم تشکیلاتی، بلکه یک رویش در دل سرما بود. جنگل با او نفس کشید، و ایستاد، و خروشید. آری، اینگونه بود که فرمانده جنگل آمد؛ با چشمانی روشن، با دلی بزرگ، و با نقشهای در دست، برای زندهماندن، برای ادامه دادن، و برای پیروز شدن.
همین موضوع پر اهمیت در جنگل خیپوست را به روایتی دیگرکه همزمان با حوادثی بود را در زیر خواهیم خواند .
بله میرزا آمد میرزا بهار وبرادری ورویش را به خیپوست آورد
ماه اسفند ۱۳۶۰ بود. سرمای استخوانسوز بلندیهای خیپوست آرامآرام جایش را به نسیم ملایم پیشبهار میداد. برفها داشتند ذوب میشدند. شکوفههای بنفشه و ونوشههای وحشی از دل خاک سر میکشیدند و صدای چهچهه پرندگان در دل جنگل طنین میانداخت. در میان بوی نم خاک، بوی دیگری هم میآمد: بوی امید، بوی آغاز. و در دل مقاومت، نسیمی از تغییر در حال وزیدن بود.
در همان روزهای نخست اسفند، با طلوع آفتابی خجسته، یک اتفاق تاریخی رقم خورد. مردی از دل سازمان، از اعماق ایمان و تجربه، از آن سوی شهرها و دالانهای پرخطر تشکیلات، با گامهایی آهسته اما استوار وارد جنگل شد. مجاهد خلق محمود مهدوی، معروف به «میرزا»، فرمانده کل تشکیلات مجاهدین خلق ایران در استان مازندران، وارد خیپوست شد.
میرزا، همچون نامش، یادآور میرزا کوچکخان جنگلی بود. جوانی بود خوشچهره، آرام، لبریز از وقار و کاریزما. در دل دانشجویان و یارانش جایگاهی عمیق داشت. مهربانی و قدرت در وجودش به تعادلی شگفتانگیز رسیده بود. در دانشگاه بابل، بابلسر و قائمشهر چهرهای کاریزماتیک و سازماندهیگر بود. خودش را بهراحتی با شرایط تطبیق میداد و همواره آماده تصمیمات بزرگ بود. او از بنیانگذاران ساختار تشکیلاتی مقاومت در شمال ایران بود و صدها کادر زبده و ایدئولوژیک را در دوران فاز سیاسی و سپس نظامی آموزش داده بود.
او با آگاهی عمیق، تشکیلات جنگل را بررسی کرد و در مدت یک هفته اقامت، نقشهای نو برای استقرار پایدار، تحرک مؤثر و گسترش تشکیلات جنگلی طراحی نمود. پس از بازگشت به شهر، با پیگیری او تصمیم گرفته شد که نیروهای کیفی و آموزشدیده به جنگل اعزام شوند و یک بازسازی ریشهای در تشکیلات مقاومت در خیپوست صورت گیرد.
چند روزی از رفتن میرزا نگذشته بود که با غروب خورشید، مردی دیگر با قامت استوار و گامهایی سنگین وارد پایگاه شد. او مجاهد خلق اسدالله آهنگران، معروف به «سیفالله» بود. رزمندهای از نسل آرش، شیرغضب شمال، کسی که در اولین عملیاتهای مسلحانه مجاهدین در ساری شرکت کرده بود. مردی که دل به آتش زده بود. حضور سیفالله جان تازهای به پایگاه تدارکات بخشید. بهدلیل ریزش بسیاری از نیروها بر اثر سختیهای زندگی جنگلی، تشکیلات دوباره سازماندهی شد. پایگاههای «تدارکات» و «فرماندهی» مجدداً تعریف شدند. سیفالله بهعنوان فرمانده پایگاه پذیرش و تدارکات، و بهمن بهعنوان معاون او تعیین شدند.
در همان روزها، اتفاقی دیگر نیز رخ داد. تیمی از مجاهدین برای تحویل گرفتن اقلام تدارکاتی به منزل یکی از گالشهای محلی به نام شعبان رفتند. شعبان مردی مهربان، آوازخوان و سادهدل بود که بدون وابستگی سیاسی، از سر انسانیت به مجاهدان کمک میکرد. در خانهی او بهصورت اتفاقی تیمی سهنفره از گروه چریکی ارخا(گروه محمد حرمتی پور) نیز حضور داشتند. این نخستین مواجهه مستقیم نیروهای دو جریان مبارز در جنگل بود. دیداری کوتاه اما محترمانه صورت گرفت و قرار ملاقاتی رسمی در سطح مسئولین دو سازمان برای روزی مشخص در اواسط اسفند گذاشته شد.
جنگل نفس تازهای میکشید. مقاومت آماده ورود به فصلی تازه بود. نیروی فرماندهی آمده بود. ساختار در حال احیاست. اتحاد و درایت و ایمان در میان برگهای خیس و درختان خراشدیده جوانه میزد. و جنگل، سرشار از نبض حیات، در آستانه قیامی تازه میغرید.
با حضور میرزا و سازماندهی دوباره نیروها، تشکیلات جنگل وارد مرحلهای تازه شد. حالا دیگر مقاومت جنگل فقط تلاشی پراکنده برای بقا نبود، بلکه به یک ساختار سازمانیافته با پایگاههای مشخص، مسئولیتهای روشن، و برنامهریزی منظم تبدیل شده بود. اما زندگی در دل جنگل، با همه سختیهایش، تنها به عملیات و تاکتیک نظامی محدود نمیشد. کار، نظم، تأمین تدارکات، رعایت دقیق ضابطههای امنیتی، و تلاش شبانهروزی برای حفظ حداقل امکانات زیستی، بخشی از نبرد هرروزه رزمندگان بود. اینجا نه فقط میدان رزم، بلکه مدرسهای برای رشد، آموختن، و انقلابی زیستن بود. فصل آینده، نگاهی دارد به سازوکار پایگاهها، ریزترین دشواریهای روزمره، و آنچه جنگجویان جنگل را زنده و مقاوم نگاه میداشت: از نان شب تا امنیت جنگل.
فصل یازدهم:
پایگاههای مقاومت در خیپوست؛ از نان شب تا امنیت جنگل
پایگاههای مجاهدین خلق در جنگل خیپوست، نه فقط محل استقرار نظامی، بلکه نقطه تلاقی مبارزه، معیشت و امنیت بود. در بلندیهای دوهزار متری ارتفاعات جنگلی خیپوست، جایی که مه، درختان سر به فلک کشیده را در آغوش میگرفت و صدای بلبلان با صدای خروس گالشها درمیآمیخت، پایگاههای مقاومت به شکلی منسجم و هوشمندانه سازماندهی شده بودند.
پایگاه اول که به پایگاه پذیرش یا تدارکات معروف بود، ورودی جنگل را پوشش میداد. در این پایگاه تردد پیکها از شهر، تحویلگیری پوشاک، دارو، باطری، چراغقوه، رادیو و اقلام امنیتی-اطلاعاتی صورت میگرفت. همچنین کارهای لجستیکی مانند تأمین آذوقه، هماهنگی با گالشها، دریافت گوشت، برنج، آرد، قند، خرما، صابون، و حتی گوشت دامهای مصدوم (در صورت سقوط از دره) از همینجا پیگیری میشد.
پایگاه دوم، یعنی پایگاه فرماندهی، عمیقتر در دل جنگل بود؛ با چادرهایی که در دل درختان انبوه مخفی شده و تنها به چشم هوشیار و آموزشدیده نمایان میشد. در این پایگاه علاوه بر استقرار فرماندهی نظامی، جزوات آموزش نظامی، دستورالعملهای امنیتی، نشریه جنگل و تحلیلهای سیاسی تدوین میشد و تصمیمگیریهای کلیدی برای خط مشی نظامی و اجتماعی تشکیلات در آن اتخاذ میگردید.

چارت تشکیلات جنگل با_خیانت مسعود فرمانبردار کشیده شد که توسط رژیم از جمله سایت هابیلیان منتشر شد
رزمندگان در این پایگاهها، از نان شب تا امنیت شب، هر جزئی را با انضباط تشکیلاتی عجین کرده بودند. هر پایگاه مسئول تدارکات روزانهاش را خود تأمین میکرد. گالشها، که بیشترشان از آشنایان «بابک نوریان» و فرزند «داداش» –مالدار معروف منطقه– بودند، بهدلیل خوی انسانی، صداقت و آشنایی دیرین، داوطلبانه بار تدارک را بر دوش کشیدند؛ بیهیچ انگیزه سیاسی، تنها با وجدان انسانی.
در کنار دغدغه خوراک، ضوابط امنیتی همپایه حیات تشکیلات بود. هر صدای خشخش چوب خشک در جنگل، میتوانست مکان پایگاه را لو دهد. برای جمعآوری هیزم، فقط شاخههایی که خود به زمین افتاده بودند مجاز بود. هیزم باید کمبو، خشک و سبک باشد. شکستن چوبهای درشت با زانو، بدون صدا و بیتبر انجام میگرفت. صدای قاشق به بشقاب، نور ناگهانی چراغقوه، بخار آتش در روز، هر کدام میتوانستند حکم اعدام بیصدا برای پایگاه باشند.
شبها، بعد از خاموشی پایگاه، رزمندگان در سکوت مطلق در آشپزخانهای ساختهشده از چوبهای جنگلی، چای دم میکردند و با لبخند، خاطره میگفتند. سهم هر نفر: دو خرما، یک نصفه نان به اندازه یک بشقاب، و چای نامحدود.
آشپزی و نانپزی، خود یک حماسه بود. از خمیر کردن آرد تا پخت نان در ماهیتابهای با سرپوش حلبی و ذغال روی آن، تا نیمه شب طول میکشید. نان فردا، در تاریکی شب و در سکوت جنگل، متولد میشد.
در این زندگی جنگلی، همه چیز طبق برنامه و ضابطه بود. لیست نگهبانی، آشپزی، جمعآوری هیزم، به دیواره چادر نصب میشد. وظیفه هر نفر مشخص و باید با نهایت دقت اجرا میگردید. چوبهایی که میسوختند، فقط گرما نمیدادند؛ ضامن بقای مقاومت بودند.
در دل بلندیهای خیپوست، میان سرما، گرگ، گرسنگی و خطر، این پایگاهها سنگر عزت و بقا بودند؛ جایی که برای زنده ماندن نمیجنگیدند، برای ادامه مبارزه، وفاداری به آرمان، و شکستن دیوار وحشت ایستاده بودند. اینجا جنگل بود، ولی نه محل فرار؛ محل ایستادگی بود.
ضمیمهی اول: روایت درونسازمانی از خیانت – بازخوانی تلخ یک ضربه
در هر جنبشی، هر قدر که خلوص، فداکاری و صداقت موج بزند، گاه خائنی پیدا میشود که با تردید، با ترس، یا با کینههای فردی، همهی تار و پود اعتماد را میدرد. در روایت مقاومت جنگل خیپوست نیز چنین بود. آنگاه که نام «فرهاد» یا همان «مسعود فرمانبردار» به میان میآید، نه به عنوان قهرمان، بلکه بهعنوان هشدار، بهعنوان زخم، و بهعنوان عبرت در یادها زنده میشود.
او فرمانده مقاومت جنگل بود. کسی که به واسطهی سابقهاش، مسئولیت پیشبرد سازماندهی و ارتباط با تشکیلات شهر را هم بر عهده داشت. اما در آخرین بزنگاهها، او از دل همان اعتمادی که سالها در دل رزمندگان نشسته بود، خیانتی را کلید زد که به ضربهای سنگین انجامید.
ماجرا از اواخر پاییز ۱۳۶۲ آغاز شد، زمانی که فرهاد در یکی از رفتوآمدهایش از جنگل به شهر، توسط پاسداران دستگیر شد. آنچه بعدها روشن شد این بود که او در جریان بازجوییها، پس از شکنجههای فراوان، لب به همکاری گشود. این خیانت، در ابتدا منجر به شناسایی و نابودی بخش بزرگی از تشکیلات شهری سازمان در مازندران شد. اما بدتر آنجا بود که او با طراحی سناریویی پیچیده و همکاری مستقیم با اطلاعات سپاه، با وانمود به وفاداری، دوباره وارد جنگل شد.
او با دروغی بزرگ بازگشت. با این ادعا که سازمان خط عقبنشینی از جنگل را صادر کرده، بچهها را جمع کرد و آنها را متقاعد ساخت که باید برای انتقال به کردستان از جنگل خارج شوند. تیمها شکل گرفت، سلاحها و سیانورها تحویل داده شد، و مأموریت آغاز شد. اما آنچه در انتظار آن ۱۵ رزمندهی خالص و مقاوم بود، خانههای تیمی جعلی اطلاعات سپاه، و بازداشتگاههایی بود که در آن سرنوشت با طناب دار و جوخه اعدام رقم میخورد.
این خیانت، در تاریخ جنبشها، نه استثناء، بلکه زخم تکرارشوندهایست. اما آنچه این واقعه را متمایز میسازد، مظلومیت مجاهدانیست که فریب اعتماد، و نه ضعف خود، را خوردند. قهرمانانی چون عباس قبادی، عزتالله محسنی، احمد اکبری، مجتبی افسردیر، دکتر بهروز کریمیان، عزتالله رودگری، اسماعیل احمدی، محسن بداغآبادی و دیگران، در راه وفاداری جان دادند.

مجاهد شهید عباس قبادی از مجاهدان شهید جنگل خیبوس قائم شهر

مجاهد شهید عزت الله محسنی از قهرمانان جنگل وقائم شهر

مجاهد شهید احمد اکبری دانشجو

مجاهد شهید مجتبی افسردین که بدست پاسداران در ساری بشهادت رسید

مجاهد شهید دکتر بهروز کریمیان

مجاهد شهید عزت الله رودگری

مجاهد شهید عزت الله رودگری
فرهاد، تا آخرین لحظات نیز با نوعی احساسات پشیمان و افسوسزده در سلولهای بازجویی سپاه ظاهر میشد. اما این اشکها، هرگز کفارهی خونهایی نبود که به زمین ریخت. حتی اگر درون خود از کرده پشیمان بود، تاریخ جنبشها برای خائنان جایگاه دلسوزی نمیگشاید. آنکه دست در خون یاران برد، هرچقدر هم بگرید، باز سزاوار لعن است.
در کنار او، نام شیرزاد مشهدبان، یکی دیگر از مسئولین امنیتی سازمان در مازندران نیز به سیاهی ثبت شد. او نیز در زیر شکنجه، نه ایستاد، نه سکوت کرد، بلکه برید، و اطلاعات سپرد. و همین اطلاعات، بخشی دیگر از حلقه مقاومت را شکست.
اما در برابر این چهرههای لکهدار، نامهایی ماندگار شدند. بابک نوریان، محمد رضا فغانی، عباس توکلی، فرشته ابویی، قباد شفیعی، و دهها مجاهد گمنام، نه فقط در جنگل، که در حافظهی خلق جاودانه شدند.




این ضمیمه، یادآور آن است که: در جنبشهای رهاییبخش، قهرمانان از خطا مبرا نیستند، اما خائنان، بخشودنی نیستند. فرهاد، حتی اگر در خلوت خود گریست، و حتی اگر پشیمان شد، با فروپاشی تشکیلات جنگل، و ریختن خون ۱۴ ستاره، در زمرهی عبرتهای تلخ تاریخ باقی خواهد ماند.
و این است معنای خروش جنگل: که هیچ خائنی، با هیچ اشک و اندوهی، از داوری خلق نخواهد گریخت. و هیچ قهرمانی، بیپاداش نمیماند.
فصل دوازدهم :
عهد در مه – پایان، آغاز دیگر است
مبارزه در جنگل، تنها فصل کوتاهی از تاریخ یک جنبش نبود؛ آن جنگل، کتابی بود که در هر برگش واژههایی چون وفاداری، ایستادگی، آرمان، برادری، آگاهی و شهادت نوشته شده بود. کتابی که پایان نداشت، زیرا هر نسلی که به آن بازمیگردد، بخشی از آن را دوباره مینویسد.
خیپوست، خیبوس، سنگر شمال، میدان پایداری، قلبی تپنده در مه بود. جوانانی با دستانی پینهبسته، سلاحی بر دوش، نانی خشک در کوله، و دلی لبریز از ایمان، به درون آن مه قدم گذاشتند نه برای آنکه بمانند، بلکه برای آنکه راه را روشن کنند.
آنها به جنگل آمدند تا در تاریکی، شمعی برافروزند. تا وقتی شهر خاموش شد، وقتی خیابانها از خون خالی شد، وقتی پشت میزها پُر شد از بیتفاوتی، هنوز صدایی باشد که از میان درختان بگوید: «ما هستیم. هنوز هستیم.»
در این کتاب، کوشیدیم چهرههایی را زنده کنیم که با یک دست، اسلحه برداشتند، و با دست دیگر، برگهای تاریخ را نوشتند. نه برای قدرت، نه برای نمایش، بلکه برای حقیقت.
یاد آنها، با ما میماند، نه فقط چون شهید شدند، بلکه چون وفادار ماندند. آنان که رفتند تا به دنیا بگویند:
میتوان نجات نیافت، اما خیانت نکرد.
میتوان زنده نماند، اما آزاد ماند.
در مقابل، آنان که عهد شکستند، بریدهها و خائنان، چه به نام رهایی آمده بودند و چه از سر ترس پناه بردند، در تاریخ این ملت جایی نخواهند داشت، مگر در سطرهایی که برای عبرت نوشته شدهاند.
این کتاب، یک روایت است. اما وظیفهی ما با روایت پایان نمیپذیرد. وظیفه ماست که آن عهد جنگل را بازخوانی کنیم. اگر آنها جان دادند، ما باید «یاد» بدهیم، «یادآوری» کنیم، و نگذاریم خاک فراموشی بر استخوانهای امید بنشیند.
جنگل، برای جانبهدر بردن نبود؛ برای جانسپردن بر سر پیمان بود.
و این همان جوهرهایست که نسل ما باید با آن نفس بکشد.
به احترام خروش جنگل…
به احترام همهی آنهایی که در مه، بینام و نشان، رد شدند و راه گشودند.
پایان نیست،
آغاز است.
فصل سیزدهم: یادنامه شهدا و صدیقین و فرماندهان جاودانه
مقدمه فصل
اگر چه یک کتاب جداگانه به کلیه شهیدان جنگلهای شمال از خی پوست تا رامسر وارز دالخانی رامسر تا پره سر رضوانشهر گیلان اختصاص داده شد ولی هر چند مختصر یادی میکنیم از صدیقین وقهرمانان شهید چنگل ورابطین ،پیکهای جنگل یعنی در این فصل از کتاب «خیپوست»، یادها و نامهای عزیزترین فرزندان مقاومت مردم ایران در مازندران را گرد آوردهایم؛ آنهایی که با خون خود تاریخ را نوشتند و با ایستادگیشان سنگ بنای آزادی را بنیاد نهادند. اینجا از مردان و زنانی میخوانیم که بهراستی «فرماندهان جاودانه» بودند، از صدیقینی که نلغزیدند، و از خانوادههایی که واژه فدا را معنا کردند.
۱. سردار مازندران؛ زندگینامه مجاهد صدیق محمود مهدوی (میرزا)


روایت کامل زندگی و مبارزات میرزا، از دوران دانشجویی، سازماندهی مبارزات ضد شاه، نقش برجستهاش در جنبش ملی مجاهدین، فرماندهی جنگل، انتقال به ارتش آزادیبخش، تا جایگاهش بهعنوان عضو هیئت اجرایی و فرماندهی عملیات فروغ جاویدان.
(در ادامه همراه با گفتارهای مریم و مسعود رجوی در رثای او)
۲. شیرزن جنگلهای مازندران؛ مهری شیرنگی (فروغ)

همسر و همرزم میرزا، نماد شجاعت و وفاداری. روایت کامل زندگی مهری از روزهای اول ورود به پایگاه، تا مأموریتهای شجاعانه، انتقال سلاح به جنگل، و شهادت سرفرازانهاش در درگیری با پاسداران در اردیبهشت ۱۳۶۱.
۳. خانواده شکری؛ الگوی دلاوری و فدا


روایت زندگینامه مجاهد قهرمان حسن شکری، از رهبران دانشجویی مازندران، مسئول تشکیلات مجاهدین در ساری، و از گردانندگان بزرگترین تظاهرات علیه شاه و فاز نظامی علیه رژیم خمینی.
در ادامه در کتاب یادنامه شهیدان جنگل شمال ، زندگینامه و شهادت برادرانش حسین و قاسم شکری، و سرگذشت دردناک مادر، پدر، منوچهر و خواهران این خانواده، بهعنوان سمبل محله قتلعامشده (مجاورمحله) آورده شده است.
۴. یاد دیگر شهیدان برجسته قائمشهر، آمل، ساری، بابلسر و فریدونکنار
بیاد شهیدان وقهرمانان جنگل – یادمان جنگل، پیمان ماندگار
خروش جنگل، پژواک نامهاست. هر نام، ردپایی بر خاک، فریادی در مه، و نوری در شبهای تار جنگل بود.
مبارزه در جنگل، یعنی عبور از جان برای پاسداشتن آرمان و ایمان برای آزادی ورهائی خلق . آنان که به جنگل آمدند، میدانستند که گمنامی در مه، بینشانی در تاریخ، و گور بیسنگ، بخشی از سرنوشتشان خواهد بود. اما در دلشان عهدی بود؛ عهدی که برایش میشد جان داد. در این فصل، یاد میکنیم از چهرههایی که در جنگل خیپوست، در راه آزادی مردمشان، جاودانه شدند.
یادنامه صدیق جاودانه، مجاهد خلق محمود مهدوی (میرزا) ـ سردار مازندران

در دل خاطرههای خونبار و شکوهمند مقاومت، نام او همچون ستارهای درخشان در آسمان پایداری مردم ایران میدرخشد. مجاهد خلق محمود مهدوی، در شهر وارتش آزادی به محمود قائم شهر ودر جنگل معروف به «میرزا»، از جمله ارشدترین فرماندهان سازمان مجاهدین خلق ایران بود که در خطهی شمال، از قائمشهر تا دل جنگلهای خیپوست، نامش با مقاومت، سازماندهی، و فداکاری گره خورده است.
او در خطوط مقدم نبرد، به فرماندهی معروف بود که با شجاعت و طراحی سنجیده، توانست نیروهایش را از محاصرهی دشمن بیرون بیاورد. مسئولیت او در ارتش آزادی، تنها یک وظیفه نظامی نبود، بلکه جلوهای از عمق باور و عشقش به مسعود و مریم، و به خلق محروم ایران بود.
محمود مهدوی، فرماندهای با روح لطیف، قلبی آتشین، و ذهنی راهبردی بود. صلابت انقلابیاش، فروتنی در رفتار، و شجاعت در میدان، او را به یکی از محبوبترین و الهامبخشترین شخصیتهای جنبش مقاومت بدل کرده بود. از ویژگیهای برجستهاش، عشق به همرزمان و مردم بود. حلقهی یاران، همواره گرد او جمع بودند.
در ۳۰ آذر ۱۳۷۹، پس از سالها نبرد و تلاش، محمود بر اثر بیماری سرطان چشم از جهان فروبست و به جاودانه فروغ ها پیوست. پیکر پاکش با حضور مریم رجوی و مجاهد خلق مسعود رجوی، فرمانده کل ارتش آزادیبخش، تشییع شد.
نام محمود قائم شهر«میرزا» در یاد و دل همهی رزمندگان و آزادیخواهان ایران باقی خواهد ماند؛ بهعنوان سرداری که از جنگلهای خیپوست تا میدانهای نبرد ارتش آزادی، بویژه در امر انقلاب ایدئولوژیک وتشکیلات ، همواره پیشتاز بود و تا واپسین دم به عهد خود با خلق وفادار ماند.
سلام بر محمود مهدوی، سردار ومیرزای جنگل های مازندران ، مجاهد صدیق، و فرمانده جاودانه.
با یاد مجاهد شهید مهری (فروغ) شیرنگی

مجاهد قهرمان مهری شیرنگی از شهیدانی که در ارتباط با جنگل در درگیری بشهادت رسید
مجاهد شهید مهری (فروغ) شیرنگی
زندگینامه شهید
مجاهد شهید مهری شیرنگی در سال۱۳۳۵ در گرگان متولد شد، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در این شهر به پایان رساند.
پس از ۳۰خرداد۶۰ مهری نیز به همراه سایر خواهران و برادران مجاهدش به صحنه مبارزه انقلابی متناسب با این دوران و بر علیه رژیم ضدبشری خمینی گام نهاد.
مجاهد شهید مهری شیرنگی سرانجام روز ۲۰اردیبهشت سال۶۱، هنگامیکه جهت انجام یک مأموریت انقلابی، پایگاه محل استقرارش را ترک گفته بود، همراه با همرزم دلیرش مجاهد شهید ملیحه مرتضوی با مزدوران خمینی درگیر شد و طی یک نبرد قهرمانانه بهشهادت رسید.
یادش گرامی باد
با یاد مجاهد شهید ملیحه مرتضوی
مجاهد شهید ملیحه مرتضوی

ملیحه مرتضوی از رزمندگان شهر وجنگل مازندران که در بین راه ساری وبهشر
بشهادت میرسد
زندگینامه شهید
مجاهد دلیر ملیحه مرتضوی در سال۱۳۳۷ در زنجان متولد شد، وی دوران کودکی و نوجوانی را در کشاکش محرومیتها و رنجها پشت سر نهاد، و پس از طی دوران دبیرستان در دانشکده کشاورزی به تحصیل ادامه داد.
مجاهد قهرمان ملیحه مرتضوی پس از ۳۰خرداد سال۶۰ همراه با همسرش عازم مازندران شد و در صفوف مجاهدین جنگل به مبارزهاش بر علیه رژیم خمینی جلاد ادامه داد.
سرانجام در بیستم اردیبهشت سال۶۱ هنگامی که به همراه یک تن دیگر از رزمندگان مجاهد به نام مهری شیرنگی با اتومبیل عازم یک مأموریت انقلابی بود، توسط عدهیی از مزدوران خمینی در پاسگاه هولار در جاده کیاسر دستگیر شد.
هنگامی که مزدوران قصد داشتند ملیحه و همرزمش را به مقر سپاه ضدخلقی پاسداران در ساری انتقال دهند، آنها با پاسداران درگیر شدند، بر اثر این درگیری اتومبیل آنها از جاده خارج و دچار سانحه شد و هر دو مجاهد خلق بهشهادت رسیدند. ملیحه گذشته از توانایی در فن دکلمه از ذوقی لطیف نیز برخوردار بود و اشعاری نیز از وی بهجا مانده است.
یادش گرامی

قهرمان شهید خلق وفرمانده ارزند مجاهدین در ساری حسن شکری قادیکلا
در میان انبوه نامهای فروزان و بیزوالِ دفتر پرخون مقاومت مردم ایران، نام حسن شکری همچون ستارهای از مجاورمحله میدرخشد. حسن نهتنها از پیشتازان انقلاب ضدسلطنتی در قائمشهر بود، بلکه از صدیقترین فرماندهان مجاهد خلق در نبرد با ارتجاع خمینی بود؛ مردی که تمام وجودش را وقف مبارزه کرد، بیهیاهو، بیادعا، اما با ارادهای شکستناپذیر.

مجاهد شهید وفرمانده دلیر حسن شكري از قائم شهر از مسئولین مجاهدین در مازندران
حسن شکری، متولد ۱۳۳۶، از خانوادهای ریشهدار در محله کارگری و آگاهِ مجاورمحله قائمشهر برخاست.
حسن بعد ها مسئولیت تشکیلات سازمان در ساری را بر عهده گرفت. او یکی از یاران دیرین مجاهد صدیق محمود مهدوی (میرزای جنگلهای مازندران) بود و در پشتیبانی و سازماندهی اولیه مقاومت جنگل، نقشی تأثیرگذار داشت. پس از آغاز فاز نظامی در ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، حسن با همان قاطعیت و ایمان به سازماندهی تیمهای مقاومت شهری پرداخت. او تا واپسین روزهای حیاتش، بهعنوان مسئول تشکیلات ساری، به مجاهدت ادامه داد.
حسن شکری در یکی از مأموریتهایش دستگیر و مدتی بعد بینام و نشان اعدام شد. هیچگاه پیکرش به خانواده بازگردانده نشد، هیچ نشانی از مزارش باقی نماند؛ فقط اشکهای مادری استوار و داغدار که سالها به هر سنگ بینامی در گورستان سید نظام قائمشهر، با قدمشماری از کنار یک درخت، سلام میداد. اما نام حسن، در دلهای مردم زنده ماند، در حافظه محله، در روحیه نسلهای پس از او.
بیاد مجاهد شهید اسدالله ( سیف الله) آهنگران

مجاهد شهید اسدالله آهنگران از فرماندهان مجاهدان جنگل خیپوست قائم شهر
مجاهد شهید اسدالله آهنگران
محل تولد: قائمشهر
شغل: –
سن: 27
تحصیلات: متوسطه
محل شهادت: قائمشهر
تاریخ شهادت: 4-3-1361
محل زندان: –
مجاهد شهید عباس نوریان
دلنوشته ای از زندانی سیاسی سابق، فرزاد کلا محمودپور، به یاد مجاهد شهید «عباس نوریان»

عباس نوریان عضو سازمان مجاهدین دانشجوی رشته اقتصاد دانشگاه بابلسر در سال ۶۰ در بابل، سرقرار توسط سپاه شناسایی و هدف گلوله قرار گرفت. گلوله به گونه سمت راست خورد و عباس غرقه در خون به خاک افتاد. جنازه اش را سپاه برد و در مکانی نامناسب نگه داشت و وقتی پدر و مادر عباس برای شناسایی او رفته بودند به خاطر تورم قابل شناسایی نبود و مادرش بواسطه نشانه او را شناخت.
نسلی گران بها برای بهروزی انسان رفت, به درازای تاریخ، خون میرود از تن ادمی، سنگین غمش، غمگین ترش، اشک ترش، بر هر شبش بالین شود…. به امید روزی که شب سیاه سپیدار شود.
بابک نوریان (بهنام):

جوانی آرام و پرشور، با نام تشکیلاتی «بهنام». با کاریزمایی نافذ، همگان را مجذوب خود میکرد. بابک همواره میگفت:
«اگر دشمن از پشت گلولهای نزند، از روبرو هرگز نخواهد توانست مرا از پا درآورد.»
در خرداد ۱۳۶۱، او و یارش «امید» برای تهیه نان از یک گالشمنزل دیدن کردند. غافل از اینکه آن گالشمنزل به دام پاسداران بدل شده بود. پس از شناسایی کمین، مجاهدان پیشدستی کردند، آتش گشودند، و حلقه محاصره را شکستند. در حین عقبنشینی، بابک از پشت گلوله خورد. با وجود زخم شدید، مسیر را به امید نشان داد تا تشکیلات از خطر مطلع شود. امید بازگشت، اما هیچگاه اثری از بابک نیافتند.
جسدش هرگز پیدا نشد. گویی جنگل، او را در آغوش کشید. شاید در کنار ونوشهها، شمشادهای کوتاه، و پرندگان آزاد جنگل، همچنان در بلندیهای خیپوست جاودانه است.
محمدرضا فغانی (احمد)
: با یاد مجاهد شهید محمد رضا( فغانی) فغان

مجاهد شهید محمد رضا فغانی که درگیری مستقیم با پاسداران در یک گالش منزل زخمی شدوبشهادت رسید
محل تولد: –
شغل: دانشجو
سن: 27
تحصیلات: –
محل شهادت: مازندران
تاریخ شهادت: 25-9-1361
محل زندان: –
از رزمندگان آمل و نیروهای مؤثر در فاز نظامی، که پس از خطر شناسایی کامل در شهر، به جنگل پیوست. در آذر ۱۳۶۱، در جریان درگیری با پاسداران مخفیشده در یک کلبه، فرماندهی حمله را برعهده داشت. با شلیک گلولهای غافلگیرانه زخمی شد. پس از انتقال به پایگاه جنگلی، باوجود تلاشها، خونریزی بند نیامد و در برابر چشمان همرزمانش به شهادت رسید.
پیکر محمدرضا، با احترام، در دل همان جنگلی به خاک سپرده شد که برایش جنگیده بود.
عباس توکلی: فرماندهای شجاع و کارآمد، که در یکی از مأموریتها به کمین دشمن افتاد. با وجود مقاومت، در اثر خونریزی شدید، در دل جنگل به شهادت رسید.
فرهاد محسنپور:

از چهرههای مقاوم جنگل، که در درگیری با نیروهای رژیم، جان خود را در راه آزادی فدا کرد.
با یاد مجاهد شهید فرهاد محسن پور
مجاهد شهیدفرهاد محسن پور که در درگیری با پاسداران خمینی بشهادت رسید
محل تولد: قائمشهر
شغل: دانش آموز
سن: 17
تحصیلات: متوسطه
محل شهادت: قائمشهر
تاریخ شهادت: 21-4-1361
محل زندان: –
قباد (سید جلال شفیعی – فرمانده پیمان):

نوجوانی ۱۶ ساله، که در جنگل خیپوست بزرگ شد، به کردستان رفت، سپس به قرارگاه اشرف پیوست. در آنجا فرمانده شد، و با نام «فرمانده پیمان» شناخته میشد.
در ۲۲ سالگی، در اردیبهشت ۱۳۶۶، در جاده ورامین، در مأموریتی نظامی، به شهادت رسید
با یاد مجاهد شهید سیدجلال شفیعی چاشمی دودانگه

مجاهد شهید سیدجلال شفیعی چاشمی دودانگه از مجاهدان خنگل خیپوست واز فرماندهان واحدهای عملیاتی داخل کشور
مجاهد دلیر از قهرمانان جنگل حیپوست واز واحدهای عملیاتی داخل کشور
روز ۱۲اردیبهشت سال۶۶ هنگامی که یکی از واحدهای مجاهدین قصد ورود به شهر تهران از سمت ورامین را داشت با یکی از پستهای بازرسی پاسداران مواجه شد.
مجاهد شهید سید جلال شفعی از فرماندهان واحدهای عملیاتی واز مجاهدان جنگل خیپوست
رزمندگان مجاهد خلق بلافاصله با پاسداران درگیر شدند. در جریان این درگیری نابرابر که حدود یک ساعت و نیم بطول انجامید، مجاهدان خلق سید جلال شفیعی چاشمی دودانگه، حسین معافی و باقر (رضا) شکفته گوهری بهشهادت رسیدند
ناصر افتخاری:

جوانی آرام، متواضع، و فعال در تدارکات و پشتیبانی جنگل. بهدلیل شرایط جسمی، حضورش در جنگل کوتاه بود، اما در پشتجبهه نقش مؤثری ایفا کرد. در یکی از عملیاتهای شهری، به شهادت رسید.
با یاد مجاهد شهید ناصر (پرویز) افتخاری

ناصر یا پرویز افتخاری که در عملیات شهری بشهادت رسید واز مجچاهدان جنگل خیپوست قائم شهر بود
مجاهد شهید ناصر (پرویز) افتخاری
محل تولد: تهران
شغل: دانشجو
سن: 27
تحصیلات: –
محل شهادت: تهران
تاریخ شهادت: 0-0-1361
محل زندان: –
حسین فتاحی (فرمانده)

با یاد مجاهد شهید حسین فتاحی
مجاهد شهید حسین فتاحی از مجاهدان جنگل خی پوست قائم شهر که در سال ۶۴ بدست پاسداران بشهادت رسید
محل تولد: قائمشهر
شغل: مهندس کشاورزی
سن: 33
تحصیلات: –
محل شهادت: قائمشهر
تاریخ شهادت: 0-10-1364
محل زندان: –
زندگینامه شهید
مفید محمدی (فرمانده):

محل تولد: قائمشهر
شغل: فوق دیپلم
سن: 26
تحصیلات: –
محل شهادت: آمل
تاریخ شهادت: 12-11-1360
محل زندان: –
مجاهد دلیرمفید محمدی کوچکسرائی از مجاهدان شهید جنگل خیبوست قائم شهر
از مسئولین جنگلی سازمان، که هر دو در جریان مقاومت تشکیلاتی، جان بر سر پیمان خود گذاشتند.
فرشته ابوئی رادکشتلی وعباس قبادی :

مجاهد شهید فرسته ابوئي از مسئولین تدارکاتی و همسر مجاهدشهید عباس قبادی. در حالیکه باردار بود، به کمین دشمن افتاد. پاسداران با پاترول از روی او عبور کردند. در همانجا، همراه با فرزند در شکم، به شهادت رسید. فرشته، نماد زن مجاهد، ایستاده و فداکار، تا ابد در حافظهی جنگل ماندگار شد.

با یاد مجاهد شهید صدیقه (فرشته) ابویی رادکشتعلی
مجاهد قهرمان فرشته ابوئی در حین قرار جنگل توسط پاترول سپاه در حالی که بار دار بود زیر گرفته شد وجاودانه شد

مجاهد شهید فرشته ابوئی از زابطین جنگل خیبوس قائم شهر که در درگیری با پاسداران بشهادت رسید
زندگینامه شهید
صدیقه (فرشته) ابویی راد در سال ۱۳۳۸ در شهر بابلسر متولد شد.
مجاهد شهید صدیقه یا فرسته ابوئی راد از مجاهدان شهید جنگل خیپوست قائم شهر
پس از سی خرداد سال ۱۳۶۰ و شروع مبارزه مسلحانه انقلابی وی نیز به زندگی مخفی روی آورد و بهدلیل شناخته شدگی به قائمشهر منتقل شد. در تابستان همین سال در قائمشهر دستگیر شد ولی بهدلیل داشتن محمل محکم توانست مزدوران رژیم را فریب داده و آزاد شود.
صدیقه در سال ۶۰ به بخش پشتیبانی از واحدهای مستقر در جنگل منتقل شد. جدیت و انضباط وی در رعایت ضوابط و چارچوبهای امنیتی باعث شد پایگاهی که وی به همراه یک خواهر دیگر در آن بودند، بدون اینکه مورد شک قرار بگیرد تا زمانی که مورد استفاده بود سالم بماند و پشتیبانی جنگل را تأمین کند.
مجاهد شهید صدیقه این زن پاکباز مجاهد خلق در وصیتنامهاش از جمله نوشته است:
«الذین امنوا و هاجروا و جاهدو فی سیبل الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله و اولئک هم الفائزون (توبه۲۰)
آنانکه ایمان آوردند و هجرت کردند و کوشیدند در راه خدا با مالها و جانهای خود منزلت آنها در نزد خدا بزرگتر است وهم آنها رستگارانند… …
. بپاخیزید با طوفان خشم خویش طومار ننگ رژیم را درهم پیچید. از نیروهای مجاهد خویش در همه جا و با همه امکانات حمایت کنید… … … . . وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون
خروشندهتر باد آتش نبرد مقدس خلق بر علیه رژیم خونخوار خمینی
مرگ بر خمینی جلاد زنده باد شورای ملی مقاومت برقرار باد جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران فرشته۱۷/۱۲/۶۰»
مهدی برادر، حوریه خواهر و عباس قبادی همسر صدیقه قهرمان از شهدای والاقدر مجاهد خلق هستند.

مجاهد شهید مهدی ابوئی راد از پیشتازان مبارزه علیه دو دیکتاتوری شاه وشیخ
مجاهد شهید عباس قبادی

مجاهد شهید عباس قبادی از مجاهدان وفرماندهان جنگل خیبوس یا خیپوست بود که همراه با ۱۴ نفر دیگر در ساری بدست پاسداران خونریز خمینی بشهادت رسیدند
با یاد مجاهد شهید عباس قبادی

مجاهد شهید عباس قبادی از مجاهدان شهید جنگل خیبوس قائم شهر
مجاهد شهید عباس قبادی
زندگینامه شهید
زندانی زمان شاه: سال ۵۶ به مدت دو ماه
نحوه شهادت: تیرباران
مجاهد شهید عباس قبادی از فرماندهان جنگل خیبوس قائم شهر
عباس قبادی در سال۱۳۳۰ در یک خانواده کمدرآمد در شهر آمل به دنیا آمد
عباس پس از طی دوره سربازی وارد دانشکده کشاورزی و دامپروری ارومیه شد. در دانشگاه با مجاهدین و آرمان رهاییبخش آنها آشنا گردید و با انگیزهای که از شهدا و دفاعیات آنها گرفت به مبارزاتش علیه دیکتاتوری حاکم افزود و مشخصاً در تظاهرات دانشجویی شرکت فعال داشت. در همین رابطه در اوایل سال۵۶ در راهاندازی یکی از تظاهرات دانشجویی توسط ساواک دستگیر و روانه زندان گردید.
وی بعد از سی خرداد و شروع مبارزه مسلحانه انقلابی مدتی بهعنوان رابط با نیروهای مستقر در جنگلهای مازندران فعالیت داشت و پس از مدتی به واحدهای عملیاتی مجاهدین در جنگل پیوست.
وی در تیرماه سال۶۲ به همراه چند تن از همرزمانش در تور مزدوران دادستانی رژیم در شهر ساری میافتند که همگی سیانور خود را که در دهان داشتند میشکنند، اما با بردن سریع آنها به بیمارستان و اقدامات اولیه جز یک نفر بقیه زنده میمانند و به زندان برده شده و زیر شکنجه شدید قرار میگیرند.
عباس در آخرین ملاقاتی که با خانوادهاش در ۲۱بهمن ۱۳۶۳ داشته به آنها میفهماند که بهزودی اعدام میشود.
نهایتا این مجاهد سرفراز را بعد از یکسال و نیم بازجویی و شکنجه در روز ۱۹ اسفند۱۳۶۳ به همراه ۱۵مجاهد دیگر به جوخه اعدام میسپارند و بهشهادت میرسد.
یادش گرامی و راهش پر رهرو باد.
و دهها نام دیگر که شاید در این دفتر نیامدهاند، اما در دل تاریخ، در برگهای شمشاد، در خروش باران، در صدای جنگل، زندهاند.
اینان، خروش جنگل بودند.
و خروش جنگل، نام دیگر وفاداری است.
(ش -ب )مصطفی نیکار
بهار ۱۴۰۴
(نویسنده شهرام بهزادی( م ن
