وقتی اصالت میماند و ابتذال فرو میریزد
اصالت وابتذال انتخاب با ماست
تاریخ ایران فقط میدان نبرد قدرتها نبوده است؛
میدان نبرد «اصالت» و «ابتذال» نیز بوده است.
در یکسو، آنان که آزادی، برابری، شرافت انسانی و منافع مردم را معیار انتخاب و ایستادگی خود قرار دادند؛
و در سوی دیگر، آنان که برای حفظ قدرت، به هر ابتذالی تن دادند:
از شکنجه و اعدام،
تا دروغ،
تا غارت،
تا دینفروشی،
تا وطنفروشی.
اصالت، فقط یک واژه اخلاقی نیست؛
یک مرزبندی تاریخی است.
اصالت یعنی:
انسان در لحظه تعیینکننده، خود را نفروشد.
یعنی حقیقت را قربانی منفعت نکند.
یعنی در برابر ظلم، بیطرف نماند.
به همین دلیل است که در حساسترین لحظات تاریخ، انسانها ناچار به انتخاب میشوند:
ایستادن یا تسلیم،
شرافت یا ابتذال،
آزادی یا خو گرفتن به زنجیر.
امروز نیز ایران در یکی از همین لحظات ایستاده است.
سالهاست که حاکمیت تلاش میکند همهچیز را به ابتذال بکشاند:
- سیاست را،
- فرهنگ را،
- دین را،
- اخلاق را،
- و حتی مفهوم زندگی را.
ابتذال فقط فساد مالی نیست؛
ابتذال آنجاست که انسان به دیدن رنج عادت کند،
به شنیدن اعدام عادت کند،
به تحقیر زن عادت کند،
به فقر عادت کند،
و سرانجام به سکوت خود عادت کند.
دیکتاتوریها دقیقاً از همین نقطه زنده میمانند:
وقتی جامعه به ابتذال خو بگیرد.
اما در برابر این تاریکی، همواره کسانی ایستادهاند که اجازه ندادهاند چراغ اصالت خاموش شود.
از حنیفنژادها تا نسل امروز،
از قتلعامشدگان دهه شصت تا جوانانی که امروز در برابر طناب دار سر خم نمیکنند،
یک رشته سرخ تاریخی امتداد یافته است:
رشته مقاومت انسان برای حفظ کرامت خویش.
راز ماندگاری این نامها در همین است.
قدرتهای پوشالی میآیند و میروند،
اما آنکه برای آزادی و شرافت میایستد، در حافظه تاریخ ماندگار میشود.
امروز وقتی جوانی در زندان، زیر حکم اعدام، از مردمش، از آزادی و از آینده سخن میگوید، در واقع معنای اصالت را دوباره تعریف میکند.
او میگوید:
انسان میتواند همهچیزش را از دست بدهد،
اما اگر شرافت و آرمانش را حفظ کند، شکست نخورده است.
شاید به همین دلیل است که حکومت بیش از هر چیز از «الگو شدن» میترسد؛
از اینکه یک انسان ایستاده، هزاران انسان دیگر را بیدار کند.
ابتذال همیشه پر سر و صداتر است،
اما ماندگار نیست.
آنچه میماند،
نه هیاهوی قدرت،
بلکه رد پای کسانی است که حاضر نشدند حقیقت را معامله کنند.
و شاید تمام معنای نبرد امروز ایران در همین یک جمله خلاصه شود:
نبرد میان کسانی که میخواهند انسان را به سکوت و تسلیم عادت دهند،
و کسانی که هنوز باور دارند انسان میتواند آزاد، شریف و ایستاده زندگی کند.
شهرام بهزادی